HQ Online - Có thể thấy, đường lối đối ngoại tại Đại hội XIV thể hiện tư duy mới của Đảng trong xác định mục tiêu, cách tiếp cận để công tác đối ngoại đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Tư duy mới không chỉ dừng lại ở “độc lập, tự chủ”, lợi ích quốc gia, dân tộc - cái bất biến, mà đòi hỏi phải “tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hoá và vị thế đất nước”.
Điều đó có nghĩa, đối ngoại trong kỷ nguyên mới không chỉ đơn thuần là công cụ để bảo đất nước từ sớm, từ xa hay tìm kiếm giải pháp phát triển đất nước; mà còn là phương thức để thể hiện bản lĩnh, ý chí, bản sắc văn hóa, vị thế của Việt Nam; đồng thời trở thành “sức mạnh mềm”, sức mạnh “văn minh Việt Nam” tạo nên một Việt Nam tự tin, uy tín, trách nhiệm, có tầm ảnh hưởng trong khu vực và cộng đồng quốc tế.
Từ tương xứng với tầm vóc lịch sử
Lịch sử Việt Nam là lịch sử của một dân tộc anh hùng, với truyền thống kiên cường bất khuất, một đất nước đất không rộng, người không đông, nhưng lịch sử dân tộc luôn gắn liền với những thắng lợi vĩ đại trong công cuộc đấu tranh chống ngoại xâm, giành độc lập dân tộc có sức ảnh hưởng trên phạm vi thế giới. Trong thời kỳ phong kiến, đế chế Mông - Nguyên bách chiến, bách thắng đã chiếm 30 quốc gia từ Á sang Âu, với diện tích 24 triệu km2 (1/6 diện tích đất liền thế giới), nhưng đã 3 lần chịu thất bại trước quân và dân Nhà Trần (1258, 1285, 1287-1288). Thắng lợi đó đã trực tiếp góp phần đập tan mộng bành chướng của Mông - Nguyên xuống Đông Nam Á và Nam Á.
Dưới thời đại Hồ Chí Minh, với bản lĩnh, ý chí và trí tuệ Việt Nam, chúng ta đã buộc thực dân Pháp và đế quốc Mỹ phải khuất phục. Với chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, buộc thực dân Pháp phải chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình. Hơn 20 năm sau, thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ đã đưa Việt Nam trở thành biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Thắng lợi vĩ đại của nhân dân ta trong thế kỷ XX đã trực tiếp làm thay đổi cục diễn thế giới, thúc đẩy sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ và thực dân mới, góp phần mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc trên phạm vi toàn thế giới. Những thắng lợi đó đã làm nên tầm vóc Việt Nam - một dân tộc kiên cường, bất khuất, có khả năng tạo nên những kỳ tích có tác động lớn tới tiến trình lịch sử nhân loại. Do đó, đối ngoại trong kỷ nguyên mới phải mang tầm vóc của lịch sử dân tộc Việt Nam; phải thể hiện rõ bản lĩnh kiên cường, bất khuất, tương xứng lịch sử hào hùng, tinh thần sáng tạo và khát vọng vươn lên giàu mạnh.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn hội kiến Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan. Ảnh: TTXVN
Đến tương xứng với tầm vóc văn hóa
Nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa thống nhất trong đa dạng, được hình thành và bồi đắp trong suốt chiều dài lịch sử, tạo nên một nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, với hệ giá trị cốt lõi: lòng yêu nước, ý chí tự lực tự cường, tinh thần đoàn kết, ý thức cố kết cộng đồng, cần cù sáng tạo, nhân ái, khoan dung… Giá trị đó cũng thấm sâu vào hoạt động đối ngoại, hình thành tư tưởng ngoại giao luôn có sự kết hợp hài hòa giữa mềm dẻo với linh hoạt; khoan dung, hòa hiếu, với kiên quyết, kiên trì; giữa quyết đánh với khoan hồng mở lượng hiếu sinh.
Tầm vóc văn hóa Việt Nam còn thể hiện ở khả năng dung hợp, tiếp nhận những giá trị văn hóa tiến bộ để làm giàu bản sắc truyền thống. Trong lịch sử phát triển, Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc các nền văn hóa Trung Hoa, Ấn Độ và văn hóa phương Tây. Tuy nhiên, với đặc trưng tính cách cần cù, sáng tạo, ham học hỏi; sẵn sàng mở lòng để tiếp nhận cái mới, nhưng kiên quyết không chấp nhận hòa tan. Vì lẽ đó, hơn 1000 năm bắc thuộc, gần 100 năm thực dân đô hộ, nhưng văn hóa Việt Nam không bị đồng hóa, không sao chép, lai căng. Trái lại, đó là quá trình tiếp thu, chọn lọc, bản địa hóa, tạo nên hình thái văn hóa mới, hết sức độc đáo, mang đậm dấu ấn Việt Nam.
Tầm vóc văn hóa Việt Nam còn được thể hiện thông qua hệ thống di sản văn hóa vật thể, phi vật thể, danh nhân văn hóa được UNESCO ghi nhận, như: các di sản vật thể Hoàng Thành Thăng Long, Cố đô Huế, Phố cổ Hội An…; phi vật thể như Nhã nhạc Cung đình Huế, Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, Dân ca quan họ Bắc Ninh, Ca trù, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương…; các danh nhân văn hóa kiệt xuất Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Chí Minh… Tất cả không chỉ phản ánh chiều sâu lịch sử, năng lực sáng tạo và tư duy thẩm mỹ của người Việt, mà còn khẳng định tầm vóc và sức sống mãnh liệt của văn hóa Việt Nam. Do đó, đối ngoại trong kỷ nguyên mới là đối ngoại mà “hồn cốt” luôn phù hợp với một nền văn hóa giàu bản lĩnh, giàu bản sắc; “hòa nhập” nhưng không “hòa tan”, sẵn sàng gác lại quá khứ để phục vụ hiện tại và hướng tới tương lai.
Và xứng tầm vị thế Việt Nam
Đánh giá về thành tựu công tác đối ngoại, Đại hội XIV đã khẳng định: “Đối ngoại đã phát huy tích cực, hiệu quả vai trò tiên phong, góp phần duy trì, củng cố môi trường hòa bình, ổn định, mở ra cục diện mới chưa từng có cho sự phát triển đất nước”([1]). Thành tựu của công tác đối ngoại sau 40 năm đổi mới góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Với quy mô GDP năm 2025, đạt 514 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới; tổng kim ngạch thương mại trên 930 tỷ USD, trong top 15 thế giới, Việt Nam được xếp vào nhóm quốc gia tầm trung đang lên. Điều này đã khẳng định về quy mô và sức mạnh tổng hợp của đất nước.
Bên cạnh đó, với đường lối độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa đã góp phần nâng cao uy tín về chính trị và nâng tầm đối ngoại của Việt Nam. Hiện nay, chúng ta đã có quan hệ ngoại giao với 195 quốc gia và vùng lãnh thổ; tham gia vào hơn 70 tổ chức quốc tế và diễn đàn đa phương; quan hệ thương mại đầu tư với 224 thị trường, ký kết hơn 500 hiệp định song phương và đa phương; quan hệ với 253 chính đảng ở 115 quốc gia. Việc tham gia tích cực vào các tổ chức quốc tế, các diễn đàn đa phương, nhất là là ASEAN và Liên Hợp Quốc, không chỉ giúp Việt Nam bảo vệ lợi vững chắc ích quốc gia; mà còn góp phần vào việc định hình luật chơi quốc tế, chuyển từ vai trò “tham gia” sang “kiến tạo” trong một số lĩnh vực và cơ chế hợp tác.
Tất cả vấn đề trên cho thấy, đối ngoại trong kỷ nguyên mới tương xứng với “vị thế của đất nước” là đối ngoại phù hợp với vị thế ngày càng cao và nguồn lực này càng lớn của đất nước. Tức là phải theo phương châm: “chuyển từ tiếp nhận sang đóng góp, từ hội nhập sâu rộng sang hội nhập đầy đủ, từ vị thế một quốc gia đi sau sang trạng thái một quốc gia vươn lên, tiên phong vào những lĩnh vực mới”([2]).
(Còn nữa)
Đại tá Phạm Văn Hải
Chủ nhiệm Chính trị, Sư đoàn 325, Quân đoàn 12
[1] Đảng cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 1, tr. 54.
[2] Bộ Chính trị (2025), Nghị quyết về Hội nhập quốc tế trong tình hình mới, số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về
bhqdt@baohaiquanvietnam.vn
