HQ Online - “Phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực cho sự phát triển” là con đường đúng đắn, là bước ngoặt lịch sử để định vị văn hóa Việt Nam, là vũ khí đập tan âm mưu “phi chính trị hóa văn hóa”, góp phần phát triển đất nước hùng cường, thịnh vượng.
Tại Đại hội XIV, Đảng ta đã xác định: “Phát huy có hiệu quả giá trị văn hóa và tinh thần cống hiến của con người Việt Nam, để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực và hệ điều tiết phát triển đất nước”.
Có thể thấy, quan điểm của Đảng là bước phát triển mới về tư duy và tầm nhìn chiến lược trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, có giá trị định hình cho sự phát triển nền văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển, thịnh vượng, hùng cường của dân tộc Việt Nam.
Để phát triển văn hóa xứng tầm trong kỷ nguyên mới, góp phần đập tan âm mưu “phi chính trị hóa văn hóa” của các thế lực thù địch, cần quán triệt và thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
Một là, tiếp tục kiên định sự lãnh đạo của Đảng với sự nghiệp phát triển văn hóa.
Đây là vấn đề vừa có tính nguyên tắc, đồng thời có ý sống còn với sự nghiệp cách mạng, cũng như sự phát triển của văn hóa Việt Nam, nhất là trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực đang có những diễn biến nhanh chóng, phức tạp; cạnh tranh trong lĩnh vực văn hóa ngày càng gay gắt; sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ với những thay đổi chuẩn mực giá trị văn hóa; bên cạnh đó là sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch trên lĩnh vực văn hóa - tư tưởng.
Để văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, “nguồn lực nội sinh, động lực và hệ điều tiết phát đất nước” [1], đòi hỏi phải tiếp tục kiên định sự lãnh đạo của Đảng với văn hóa. Đồng thời, không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối với lĩnh vực văn hóa theo phương châm chuyển đổi từ tư duy quản lý sang “kiến tạo, thích ứng”, từ tư duy bảo vệ sang “kiến tạo không gian phát triển”, nhằm tạo ra các khuôn khổ pháp lý, hệ sinh thái, cơ chế, chính sách thuận lợi cho văn hóa phát triển.
Đại hội XIV của Đảng thành công - khởi đầu một kỷ nguyên phát triển mới của đất nước
Hai là, hoàn thiện thể chế tạo động lực thúc đẩy văn hóa phát triển.
Hoàn thiện thể chế văn hóa được xem là đột phá chiến lược trong chính sách văn hóa, một nền thể chế đồng bộ sẽ là động lực chính thúc đẩy văn hóa phát triển. Thực tế thể chế văn hóa ở nước ta hiện nay vẫn còn hạn chế, bất cập nhất định cả về tư duy quản lý, đến hệ thống pháp luật về văn hóa. Việc hoàn thiện thể chế về văn hóa sẽ nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, tạo hành lang pháp lý thông thoáng để huy động tối đa nguồn lực xã hội, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Do đó, trước hết cần đổi mới tư duy quản lý theo hướng kiến tạo, phục vụ; trọng tâm là tháo gỡ các nút thắt, điểm nghẽn về cơ chế, chính sách và nguồn lực. Tiếp tục sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật về văn hóa, nhất là hệ thống luật liên quan đến di sản, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, bảo đảm phù hợp với bối cảnh mới; đột phá vào xây dựng hệ thống pháp luật điều chỉnh lĩnh vực mới, như công nghiệp văn hóa, văn hóa, nghệ thuật... và các quy định về hoạt động giao lưu, đối ngoại văn hóa với tư duy và tầm nhìn mới.
Bên cạnh đó, cần nghiên cứu xây dựng cơ chế đặc thù cho hoạt động văn hóa, nghệ thuật; thúc đẩy xã hội hóa và huy động nguồn lực công - tư, ưu tiên phát triển các loại hình văn hóa có ý nghĩa chính trị, xã hội to lớn nhưng khó thu hồi vốn, lợi nhuận thấp.
Ba là, phát huy hiệu quả mọi nguồn lực để phát triển văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần trong kỷ nguyên mới.
Phát triển toàn diện văn hóa, để văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh, là trụ cột, hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh và bền vững chính là minh chứng khoa học đập tan âm mưu “phi chính trị hóa văn hóa”. Vì vậy, cần có cơ chế chính sách huy động và phát huy tối đa mọi nguồn lực, bảo đảm cho sự phát triển bền vững.
Cùng với thực hiện tốt chính sách đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng nhân lực, xây dựng đội ngũ cán bộ văn hóa giỏi về chuyên môn, giàu nhiệt huyết và trong sáng về tinh thần..., cần có chính sách đột phá trong thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, thực hiện tốt chính sách nhằm tôn vinh, trọng dụng tài năng văn hóa, văn nghệ sĩ, thúc đẩy đổi mới, sáng tạo.
Nguồn lực di sản văn hóa (vật thể, phi vật thể), văn hóa nghệ thuật và các ngành công nghiệp văn hóa sẽ trực tiếp quyết định sự phát triển của văn hóa. Do đó, cần có cơ chế chính sách phù hợp phát huy hiệu quả các nguồn lực này, nhất là các chính sách trong khai thác, bảo tồn, tôn tạo, phát huy các giá trị văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.
Đối với nguồn lực tài chính, cần có cơ chế ưu tiên đầu tư công từ ngân sách nhà nước, khuyến khích các quỹ văn hóa phi chính phủ; đồng thời, mở rộng xã hội hóa, huy động nguồn lực của toàn xã hội cho lĩnh vực văn hóa.
Bốn là, phát triển công nghiệp văn hóa trở thành trụ cột trong nền kinh tế.
Nghị quyết số 80/NQ-TW xác định: “Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước” [2]. Để hiện thực hóa quan điểm trên, cần tập trung phát triển công nghiệp văn hóa trở thành trụ cột trong nền kinh tế. Với đặc thù nền văn hóa thống nhất trong đa dạng, Việt Nam sở hữu một hệ thống di sản văn hóa vô cùng phong phú trải dài từ Bắc vào Nam, đây là điều kiện thuận lợi thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển.
Do đó, cần có chiến lược nhằm khai thác tối đa lợi thế các vùng miền, trọng tâm đột phá vào các ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm, mũi nhọn, như: âm nhạc, điện ảnh, du lịch văn hóa, nghệ thuật truyền thống, ẩm thực… nâng cao sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế, đóng vai trò định hướng, dẫn dắt toàn ngành công nghiệp văn hóa, góp phần giải quyết việc làm, tạo giá trị gia tăng cao và nâng cao tỉ trọng trong cơ cấu GDP, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xã hội.
Bên cạnh đó cần có chính sách và phương thức đột phá trong bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế về văn hóa. Thúc dẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi giá trị ngành công nghiệp văn hóa, nhằm xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa đa dạng, bền vững. Ưu tiên, đầu tư phát triển các tập đoàn công nghiệp văn hóa ngang tầm khu vực và vươn tầm quốc tế với các sản phẩm có chất lượng tốt, mang đậm bản sắc văn hóa, con người Việt Nam, góp phần định vị văn hóa Việt Nam trong bản đồ văn hóa thế giới.
Năm là, không ngừng nâng cao “sức mạnh mềm” của văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế.
Trong kỷ nguyên mới, cùng với xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, sự phát triển của khoa học, công nghệ thông tin và truyền thông đã mở ra những thời cơ mới để văn hóa Việt Nam mở rộng giao lưu, hợp tác, đưa các giá trị văn hóa Việt Nam đến với bạn bè quốc tế; đồng thời, tiếp thu các giá trị tinh hoa nhân loại làm giàu bản sắc Việt Nam. Do đó, cần gắn kết chặt chẽ giữa giao lưu văn hóa với ngoại giao văn hóa trong chính sách và hoạt động đối ngoại, nhằm tăng cường sự hiểu biết, tín nhiệm giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế. Đồng thời, tích cực hội nhập quốc tế về văn hóa, đổi mới tư duy từ “giao lưu, gặp gỡ” sang “hợp tác đích thực”, hình thành các cơ chế, chính sách phù hợp tạo, môi trường hợp tác lành mạnh và đi vào chiều sâu, mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao “sức mạnh mềm” của quốc gia.
Để đạt được mục tiêu trên, trước hết cần phát huy sức mạnh ngoại giao văn hóa với 3 trụ cột: đối ngoại của Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân, nhằm đưa văn hóa Việt Nam đến với bạn bè quốc tế. Đẩy mạnh phát triển và đưa các sản phẩm văn hóa có chất lượng cao, mang đậm bản sắc văn hóa Việt Nam ra thế giới. Phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam, trong kết nối và quảng bá hình ảnh về đất nước, con người Việt Nam.
Đồng thời, thúc đẩy nhanh chóng hình thành chiến lược truyền thông quốc gia, trong đó quảng bá văn hóa và con người Việt Nam cần được xem là trung tâm, là trụ cột nhằm lan tỏa giá trị bản sắc văn hóa, con người Việt Nam, góp phần xây dựng hình ảnh một Việt Nam tự tin, tự lực, tự cường; một Việt Nam uy tín, trách nhiệm, thân thiện và nhân văn trong cộng đồng quốc tế.
Ảnh minh hoạ: IT
Sáu là, phát huy sức mạnh tổng hợp, đấu tranh kiên quyết với âm mưu “phi chính trị hóa văn hóa” của các thế lực thù địch.
Đấu tranh làm thất bại âm mưu “phi chính trị hóa văn hóa” là cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa, nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài. Do đó, phải có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.
Trước hết là phát huy vai trò của Đảng trong lãnh đạo, chỉ đạo phát huy sức mạnh tổng hợp của tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, ngoại giao để bảo vệ bản sắc văn hóa và làm thất bại âm mưu của các thế lực thù địch. Phát huy vai trò chủ động, tích cực của các cơ quan báo chí, truyền thông, lực lượng chuyên trách trong phát hiện, đấu tranh kiên quyết với mọi âm mưu, hoạt động chống phá; trong tuyên truyền định hướng dư luận, nâng cao nhận thức của mọi tầng lớp nhân dân.
Đồng thời phát huy vai trò của mọi cán bộ, đảng viên, quần chúng trong nhận diện, đấu tranh với các quan điểm sai trái để hình thành “mũi tiến công”, “lá chắn thép” ngay từ cơ sở. Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định xử lý kiên quyết với các hành vi nói, viết, phát tán các sản phẩm phản văn hóa, xấu độc, xuyên tạc ảnh hưởng tiêu cực đến truyền thống, văn hóa dân tộc. Nâng cao trách nhiệm của các lực lượng thực thi pháp luật trong đấu tranh, xử lý các đối tượng có hành vi chống phá trên lĩnh vực tư tưởng lý luận.
Sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, “đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay” [3]. Thành tựu đó có vai trò vô cùng to lớn của văn hóa; văn hóa đã thực sự trở thành nền tảng tinh thần, là sức mạnh nội sinh cho công cuộc đổi mới.
Hiện nay, chúng ta bước vào kỷ nguyên mới với nhiều thời cơ và thách thức. Trong lĩnh vực văn hóa, đó là thách thức từ sự biến đổi sâu sắc của hệ giá trị, nguy cơ xâm năng văn hóa, đặc biệt là sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch.
Để văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh, một mặt chúng ta phải có những chính sách mang tính đột phá nhằm giải quyết tốt các mối quan hệ giữa chính trị với văn hóa, giữa phát triển kinh tế với nâng cao đời sống văn hóa, giữa tiên tiến với truyền thống, giữa hội nhập với giữ vững bản sắc. Bên cạnh đó, cần huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị trong cuộc đấu tranh với mọi luận điệu “phi chính trị hóa văn hóa”, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững bản sắc văn hóa, con người Việt Nam.
Đại tá Phạm Hồng Doanh, Chính ủy Sư đoàn 325, Quân đoàn 12
[1] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 1, tr. 99.
[2] Ban Chấp hành Trung ương, Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026, tr. 2.
[3] Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tập 1, tr. 104.
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về
bhqdt@baohaiquanvietnam.vn
