HQVN - Trong không khí rộn ràng hướng tới Ngày nhà giáo Việt Nam 20/11, tại xưởng thực hành của Trường Cao đẳng Kỹ thuật (CĐKT) Hải quân, tiếng nổ của động cơ Diesel ЯM3-238 rền vang sau nhiều năm “ngủ quên”. Khoảnh khắc ấy không chỉ đánh dấu "sự sống trở lại" của một cỗ máy được ví như “trái tim thép” trên mỗi con tàu, mà còn là minh chứng sống động cho trí tuệ, bản lĩnh và niềm đam mê sáng tạo của các giảng viên, học viên ngành kỹ thuật cơ khí tàu thủy.
Biến thử thách kỹ thuật thành cơ hội học tập và rèn luyện
Cỗ máy Diesel ЯM3-238 do Liên bang Nga sản xuất, nặng gần một tấn, với thiết kế 4 kỳ, 8 xilanh, từng là nguồn năng lượng chính để lai máy phát điện công suất 125 KVA trên những con tàu kiêu hãnh lướt sóng ra khơi. Nhưng theo thời gian khai thác, tuổi thọ cao, nó trở thành “bệnh nhân đặc biệt”, hư hỏng nặng đến cấp 5, mức độ mà dân kỹ thuật gọi là hỏng toàn phần. Trong nhiều năm, động cơ ЯM3-238 đã được cẩu lên bờ và chỉ còn được dùng làm mẫu vật để học viên quan sát, thực hành tháo lắp, chứ không còn giá trị vận hành.
Phục hồi một động cơ ở tình trạng hư hỏng cấp 5 là điều chưa từng có tiền lệ. Đây không chỉ là một bài thực hành, mà là một thử thách kỹ thuật lớn, thậm chí có người cho rằng nằm ngoài khả năng và điều kiện hiện có. Nhưng chính trong cái khó ấy, ý chí người lính thợ và tinh thần “dạy về máy, phải sửa được máy” đã được khơi dậy mạnh mẽ trong cán bộ, giảng viên, học viên Khoa Máy tàu, Trường CĐKT Hải quân.
Hình ảnh khi tháo rã động cơ ЯM3-238 rất nhiều chi tiết đã bị ăn mòn và hư hỏng
Khi được nhà trường giao nhiệm vụ làm sống lại cỗ máy ЯM3-238 để phục vụ huấn luyện thực hành, tập thể cán bộ, giảng viên, nhân viên, học viên Lớp Cao đẳng liên thông khóa 5 chuyên ngành vận hành khai thác máy tàu thủy đã không lùi bước. Dưới sự chỉ đạo của Trung tá Vũ Ngọc Dũng, Chủ nhiệm Bộ môn Thực hành chuyên ngành, họ bắt đầu chuỗi ngày miệt mài trong nhà xưởng, biến thử thách, áp lực thành cơ hội học tập và rèn luyện quý báu để trưởng thành.
Công việc khởi đầu bằng khâu quan trọng nhất - khảo sát tình trạng từng chi tiết, và sau đó là một cuộc "đại phẫu" cỗ máy. Từ hệ thống cung cấp nhiên liệu, bộ điều tốc, trục cam - trục khuỷu, đến cơ cấu phân phối khí, mỗi cụm chi tiết đều được tháo rời, làm sạch, kiểm tra, đánh giá hư hỏng theo tiêu chuẩn kỹ thuật. Không ít linh kiện đã gãy, rạn hoặc lệch chuẩn. Trong điều kiện vật tư hạn chế, các giảng viên, học viên buộc phải tự tìm cách phục hồi, tái chế hoặc gia công thay thế bằng những giải pháp sáng tạo.
Những bản vẽ kỹ thuật, các thông số hiệu chỉnh, quy trình khởi động an toàn… được rà soát tỉ mỉ. Mỗi thao tác phải đúng chuẩn, mỗi bulông phải siết lực vừa đủ, mỗi tia lửa điện phải phát đúng thời điểm. Công việc đòi hỏi không chỉ kiến thức lý thuyết vững chắc mà còn sự hiểu biết thực tế, tinh thần đồng đội và tính kỷ luật cao - những phẩm chất cốt lõi của người lính kỹ thuật trong Quân chủng Hải quân.
Khoảnh khắc "trái tim thép" hồi sinh và món quà tri ân người thầy
Sau nhiều tuần liên tục làm việc trong tiếng va đập của kim loại và mùi dầu mỡ đặc trưng, dưới sự hướng dẫn của giảng viên chuyên ngành, các nhóm học viên bước vào giai đoạn cuối - lắp ráp và chạy thử cỗ máy.
Mọi người đều dõi theo từng chuyển động, từng nhịp rung của máy. Rồi khoảnh khắc quyết định đã đến. Công tắc khởi động được bật, tiếng đề xoay vòng… và “trái tim thép” ЯM3-238 bật dậy, vang lên tiếng nổ giòn giã trong niềm vui vỡ oà của cả thầy và trò.
Thầy Vũ Ngọc Dũng cùng nhân viên, học viên đang tổ chức lắp ráp động cơ ЯM3-238
Trong không gian xưởng thực hành, âm thanh ấy như hòa cùng nhịp tim của thầy trò: mạnh mẽ, rộn ràng và tự hào. Không chỉ là âm thanh máy móc, đó là tiếng vang của tri thức, của nghị lực và lòng biết ơn. “Cỗ máy cấp 5” tưởng chừng phế thải giờ đã hồi sinh, vận hành ổn định, trở thành minh chứng sống động cho phương châm “học đi đôi với hành” mà nhà trường kiên trì theo đuổi.
Khi động cơ nổ giòn, ánh mắt của Trung tá Vũ Ngọc Dũng ánh lên niềm xúc động. Với người thầy, đó không chỉ là sự thành công về kỹ thuật mà còn là phần thưởng lớn nhất cho nỗ lực dạy dỗ, rèn luyện học viên. Bởi đằng sau mỗi chi tiết cơ khí tưởng chừng khô khan là tinh thần đồng đội, lòng kiên trì và sự trưởng thành của lớp lớp học trò quân đội.
Với các học viên, công trình phục hồi động cơ ЯM3-238 là món quà ý nghĩa, tri ân công lao thầy cô nhân ngày 20/11. Thay vì những bó hoa hay lời chúc mừng thông thường, họ chọn cách chứng minh lòng biết ơn bằng năng lực và sản phẩm thực tế. Tiếng động cơ nổ giòn không chỉ là kết quả của quá trình học tập mà còn là lời khẳng định: “Chúng em đã làm được - nhờ có thầy cô truyền cho niềm tin và kiến thức”.
Khẳng định vị thế của người lính thợ trong thời đại mới
Thành công của công trình không chỉ dừng lại ở giá trị biểu tượng. Sau khi được phục hồi, động cơ ЯM3-238 trở thành thiết bị giảng dạy trực quan tại Khoa Máy tàu.
Khác với những mô hình tĩnh, đây là cỗ máy "sống", hoạt động trơn tru, hỗ trợ học viên thực hành, kiểm thử và huấn luyện kỹ năng khai thác. Công trình đã góp phần quan trọng giúp nhà trường nâng cao chất lượng giảng dạy, đặc biệt trong lĩnh vực cơ điện và bảo trì máy tàu thủy.
Niềm vui của thầy và trò khi động cơ khởi động thành công
Thành quả ấy còn khẳng định phương châm đào tạo của Trường CĐKT Hải quân: “Chất lượng học viên sau khi ra trường chính là khả năng sẵn sàng chiến đấu của các đơn vị trong Quân chủng Hải quân”. Mỗi học viên hôm nay sẽ là nhân viên kỹ thuật, là người lính thợ mai sau, làm chủ các thiết bị hiện đại, bảo đảm cho con tàu luôn vận hành an toàn, sẵn sàng chiến đấu bất cứ lúc nào.
Trong bối cảnh toàn quân đẩy mạnh hiện đại hóa, lực lượng kỹ thuật Hải quân giữ vai trò rất quan trọng trong việc duy trì sức mạnh chiến đấu. Những công trình như ЯM3-238 không chỉ phản ánh năng lực chuyên môn của giảng viên, học viên mà còn minh chứng cho tinh thần tự lực, sáng tạo - yếu tố không thể thiếu trong quá trình xây dựng Quân chủng “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”.
Công trình chào mừng Ngày nhà giáo Việt Nam 20/11 của Khoa Máy tàu vì thế không đơn thuần là một hoạt động hướng tới kỷ niệm. Nó còn cho thấy mối quan hệ thầy - trò trong môi trường quân đội: gắn bó, kỷ luật, vừa nghiêm cẩn trong đào tạo, vừa ấm áp tình đồng chí, đồng đội.
Khoảnh khắc tiếng động cơ ЯM3-238 hồi sinh sẽ mãi khắc sâu trong ký ức thầy trò Trường CĐKT Hải quân. Nó đánh thức không chỉ một động cơ máy móc, mà còn khơi dậy niềm đam mê nghề nghiệp, khát vọng cống hiến của thế hệ học viên hôm nay - những người sẽ tiếp tục làm chủ kỹ thuật, bảo đảm sức sống cho những con tàu của Hải quân nhân dân Việt Nam vươn khơi, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Trung tá Phạm Văn Quý, Phó Chủ nhiệm khoa Máy tàu, Trường CĐKT Hải quân
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về
bhqdt@baohaiquanvietnam.vn
