Những chiến sĩ cảm tử trên Tàu 69

Mưu trí vượt biển

Một ngày cuối thu, chúng tôi tìm đến gia đình cựu chiến binh Lê Xuân Khảm ở phường Hải An, TP Hải Phòng. Nhâm nhi tách trà, chúng tôi được ông kể tường tận về những năm tháng chiến đấu. Từng là giảng viên Trường Đại học Hàng Hải Việt Nam, ông kết nạp đảng năm 1962 và nhập ngũ năm 1964. Với kiến thức hàng hải vững vàng, tay nghề thợ máy thành thạo và tác phong gương mẫu, người thanh niên trẻ khi ấy luôn nhận được sự tin tưởng từ đồng đội.

Cựu chiến binh Lê Xuân Khảm trò chuyện với phóng viên về trận chiến đấu của Tàu 69

Cựu chiến binh Lê Xuân Khảm kể: Bản thân thương binh hạng 3/4, 3 lần bị thương. Vào tháng 4/1966, Tàu 69 nhận lệnh xuất bến dưới sự chỉ huy của Thuyền trưởng Nguyễn Hữu Phước và Chính trị viên Tăng Văn Huyền. Tàu chở theo hơn 60 tấn vũ khí, đạn dược chi viện cho chiến trường miền Nam. Để qua mắt hệ thống kiểm soát gắt gao của địch, tàu hành trình trên tuyến hàng hải quốc tế.

Khi tiến gần vùng biển Côn Đảo, thuyền trưởng hạ lệnh bẻ lái hướng về phía vịnh Thái Lan. Tới sát mũi Cà Mau, tàu chủ động tắt hết đèn, len lỏi nhập vào ngư trường cùng tàu cá của ngư dân. Điều này khiến ra đa địch hoàn toàn bị mất phương hướng. Sau gần 9 ngày đêm đấu trí, rạng sáng ngày 24/4/1966, Tàu 69 cập bến Vàm Lũng (Cà Mau) an toàn.

"Trang thiết bị trên tàu ta còn hạn chế, cán bộ, chiến sĩ sử dụng radio Orionton (Hungary) để quét xung quanh tàu, khi quay về hướng nào tín hiệu rồ lên là hướng có tàu địch bám theo. Tàu ta bẻ lái sang hướng khác để tránh bị phát hiện"-cựu chiến binh Lê Xuân Khảm giải thích tường tận.

Vào luồng lạch, để đo sâu, thường dùng sào sơn màu đen trắng, mỗi ô độ dài 50cm, 2 người phóng sào, cắm vuông góc để xác định độ sâu, khoảng từ 2 đến 4m tàu di chuyển được…

“La Văn Cầu” trên Tàu 69

Câu chuyện giữa chúng tôi và cựu chiến binh Lê Xuân Khảm ngày càng cuốn hút khi ông chia sẻ về Tàu 69 trực tiếp chiến đấu trong vòng vây của địch. Tàu Hải quân Mỹ liên tục bám sát, kiểm soát ngày càng ác liệt. Tàu 69 phải ở lại bến Vàm Lũng ém quân, đợi thời cơ hành quân ra Bắc. Suốt thời gian gần 8 tháng chờ đợi, bảo vệ tàu, đến 30/12/1966 tàu mới được lệnh trở về Bắc.

Kỷ niệm 65 năm Ngày mở Đường Hồ Chí Minh trên biển-Bài 3: Vượt qua thử thách, khắc phục khó khăn, tiếp tục vận chuyển chi viện cho chiến trường

Trong điều kiện yếu tố bí mật, bất ngờ của tuyến đường biển không còn; địch bố phòng, kiềm toả gắt gao, đường đi mới, xa bờ, qua nhiều vùng biển lạ, nguy hiể...

19 giờ ngày 30/12/1966, tàu vừa rời bến 1km thì phát hiện tàu chiến địch đang neo đậu. Thuyền trưởng quyết định cho tàu quay lại để giữ bí mật. Tối ngày 31/12/1966 (Tết Dương lịch), tàu tức tốc xuất bến, cắt sóng hướng la bàn 105 độ ra khơi. 21 giờ 30 phút cùng ngày, phát hiện tàu cao tốc địch bám đuôi và bật đèn pha chiếu thẳng, thuyền trưởng bình tĩnh hạ lệnh bẻ lái sang trái, mở toàn bộ hỏa lực chiến đấu với tàu địch. Cuộc đối đầu sinh tử kéo dài gần 3 giờ.

Bến Vàm Lũng, Cà Mau. Ảnh: THANH CHÍNH

Trong làn đạn dày đặc, báo vụ Phan Hải Hồ bị thương nặng, bàn chân bị dập nát gần lìa. Anh kiên quyết yêu cầu y tá dùng dao cắt đứt bàn chân để tiếp tục chiến đấu. Tấm gương chiến đấu phi thường ấy đã thắp sáng tinh thần "chiến đấu hay là hy sinh" cho toàn tàu. Chi bộ tàu 69 ra quyết định chuyển đảng chính thức cho anh ngay tại trận địa.

Trong hồi ký "Nhớ và ghi lại" (Nhà xuất bản Văn học 2024), Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đắc Thạnh đã xúc động gọi Phan Hải Hồ là một "La Văn Cầu” trên Tàu 69.

Cùng lúc đó, chiến sĩ Hoàng Thanh Loan vững tay lái điều khiển con tàu vượt qua giông bão đạn pháo. Dù kim la bàn bị nhiễu loạn, anh bằng kinh nghiệm hàng hải dạn dầy và sự phán đoán chính xác để điều khiển tàu chiến đấu ngoan cường.

Trong gần 2 năm sau đó, Tàu 69 nhiều lần tìm cách vượt biển ra Bắc nhưng chưa thành công. Cán bộ, chiến sĩ trên tàu quyết định ở lại, sát cánh cùng quân dân Khu 9 bảo vệ căn cứ cách mạng Cà Mau.

Ngày 11/9/1969, địch mở trận càn quét lớn vào khu vực nghi vấn có lực lượng ta cất giấu. Để bảo vệ con tàu cùng căn cứ bí mật, một tổ chiến đấu gồm 3 người do đồng chí hoàng thanh loan chỉ huy đã nhận nhiệm vụ nổ súng đánh lạc hướng. Trận chiến không cân sức giữa 3 chiến sĩ với lực lượng lớn địch có xe lội nước và trực thăng hỗ trợ diễn ra vô cùng ác liệt trong 20 phút.

Trong trận chiến này, đồng chí Hoàng Thanh Loan bị thương và bị địch bắt giữ. Dù bị tra tấn bằng những thủ đoạn dã man (moi gan, mổ bụng) nhằm khai thác thông tin về Tàu 69, người chiến sĩ ấy vẫn một lòng kiên trung, không khai báo một lời cho đến hơi thở cuối cùng. Anh đã anh dũng hy sinh ở nơi địch tra tấn chỉ cách vị trí cất giấu Tàu 69 khoảng 500 mét.

Bài, ảnh: VĂN VŨ, ĐẶNG TÙNG