Phát triển kinh tế tư nhân - yêu cầu khách quan của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Trong sự nghiệp đổi mới đất nước 40 năm qua, Đảng Cộng sản Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hệ thống quan điểm, lý luận về phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Xuyên suốt quá trình đó, cơ cấu kinh tế và các thành phần kinh tế ở nước ta ngày càng phát triển phù hợp với quy luật khách quan và tình hình thực tiễn, đưa đất nước vượt qua khủng hoảng, khó khăn thách thức, đạt được những thành tựu hết sức to lớn, có ý nghĩa lịch sử.

Đáng chú ý, tư duy của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân ngày càng sáng rõ hơn, mà điển hình là vừa qua, Bộ Chính trị (Khóa XIII) đã ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 "Về phát triển kinh tế tư nhân", trong đó xác định "kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia".

Sự ra đời của Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo ra cú hích lớn, thổi luồng sinh khí mới vào đời sống kinh tế xã hội của đất nước. Và đó cũng là cơ sở chính trị đặc biệt quan trọng, được ví như là "chìa khoá" mở đúng "điểm nghẽn", "nút thắt" mà bấy lâu nay nền kinh tế nước nhà vẫn còn loay hoay và chưa thật sự cất cánh.

Mặc dù vậy, với âm mưu lâu dài nhằm phủ nhận, xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta, ngay sau khi Nghị quyết số 68-NQ/TW ra đời, các thế lực thù địch đã tìm mọi cách xuyên tạc, chống phá. Chúng cho rằng, "Đảng và Nhà nước khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân đồng nghĩa với việc Việt Nam phủ nhận vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, là đang dần từ bỏ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội". Không chỉ vậy, chúng cố tình bóp méo chủ trương chiến lược đúng đắn này bằng việc quy kết Đảng ta "thừa nhận vai trò của kinh tế tư nhân có nghĩa là quay trở lại con đường chủ nghĩa tư bản".

Từ cách lập luận, suy diễn tráo trở nói trên, các thế lực thù địch gieo rắc sự hoài nghi, gây hoang mang dư luận xã hội, làm suy giảm niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với chủ trương phát triển kinh tế tư nhân của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Vậy có phải "phát triển kinh tế tư nhân là từ bỏ chủ nghĩa xã hội" như các thế lực thù địch vẫn rêu rao? Và đâu là cơ sở lý luận, thực tiễn khoa học để Đảng ta đề ra chủ trương này?

Theo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, nền kinh tế quốc gia không thể ngay lập tức chỉ tồn tại một hình thức sở hữu duy nhất, mà phải tồn tại nhiều hình thức sở hữu và nhiều thành phần kinh tế khác nhau. Đây là đặc điểm khách quan của quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế lạc hậu sang nền kinh tế phát triển ở trình độ cao hơn theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Thực tiễn nhìn lại lịch sử cho thấy, sau Cách mạng Tháng Mười thành công (1917), nước Nga Xô viết non trẻ đã phải đối mặt với sự bao vây cấm vận của 14 nước đế quốc. Trong tình thế hiểm nghèo, V.I. Lênin và Đảng Cộng sản Nga khi đó đã triển khai "Chính sách cộng sản thời chiến" với đặc trưng rất cơ bản là thực hiện chế độ "quốc hữu hóa" để giải quyết khó khăn trước mắt, huy động mọi nguồn lực cho công cuộc đấu tranh bảo vệ thành quả cách mạng.

Tuy nhiên, khi cuộc nội chiến kết thúc, "Chính sách cộng sản thời chiến" đã không còn phù hợp với bối cảnh mới, bộc lộ những khiếm khuyết, làm cho nền kinh tế Nga trì trệ, kém phát triển. V.I. Lênin và Đảng Cộng sản Nga đã thực hiện "Chính sách kinh tế mới - NEP". Chính sách này đã cho phép phát triển các hình thức kinh tế tư nhân và kinh tế thị trường ở mức độ nhất định. Tính đúng đắn và sáng tạo của chính sách này lập tức phát huy tác dụng, tạo ra bước đột phá để khôi phục, phát triển nền kinh tế cho nước Nga sau nội chiến và Liên Xô sau này.

Học tập, tiếp thu và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định, trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, tồn tại 5 thành phần kinh tế khác nhau, mà "kinh tế của cá nhân, nông dân và thủ công nghệ", "kinh tế tư bản tư nhân" là những thành phần kinh tế cơ bản. Theo Người, cần phải quan tâm chăm lo phát triển tất cả các thành phần kinh tế, nhưng "kinh tế quốc doanh" có vai trò lãnh đạo, dẫn dắt nền kinh tế "theo hướng chủ nghĩa xã hội chứ không theo hướng chủ nghĩa tư bản".

Với đặc điểm Việt Nam quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội ở phạm vi toàn quốc từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, chịu ảnh hưởng nặng nề của chiến tranh, khi bắt đầu công cuộc đổi mới (1986), nền kinh tế nước ta ở trình độ rất thấp, lực lượng sản xuất chưa phát triển, nguồn lực của nhà nước vô cùng hạn chế. Do vậy, nếu chỉ dựa vào khu vực kinh tế nhà nước thì không thể khai thác hết tiềm năng của xã hội để thúc đẩy kinh tế tăng trưởng và phát triển.

Đảng Cộng sản Việt Nam thừa nhận và khuyến khích "phát triển kinh tế tư nhân", coi đó là "động lực quan trọng nhất", là hoàn toàn phù hợp với yêu cầu tất yếu khách quan, nhằm huy động tối đa các nguồn lực trong xã hội cho sự nghiệp phát triển nhanh, bền vững đất nước, nhất là trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

LUẬN ĐIỆU “LÁ MẶT, LÁ TRÁI” VỀ CHỦ TRƯƠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN VÀ KINH TẾ NHÀ NƯỚC

Phát triển kinh tế nhà nước làm đầu tàu dẫn dắt nền kinh tế quốc dân là quan điểm nhất quán của Đảng ta. Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính s....

Trong bài viết "Phát triển kinh tế tư nhân – Đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng" đăng trên Báo Nhân Dân điện tử ngày 17/3/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định: "Một nền kinh tế cường thịnh không thể chỉ dựa vào khu vực nhà nước hay đầu tư nước ngoài, mà phải dựa vào nội lực là khu vực tư nhân vững mạnh, đóng vai trò tiên phong trong đổi mới và phát triển đất nước. Nền kinh tế quốc gia chỉ thực sự cường thịnh khi toàn dân tham gia lao động tạo ra của cải vật chất, một xã hội mà người người, nhà nhà, ai cũng hăng say lao động". [1]

Quang cảnh Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW "Về đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới" và Nghị quyết số 68-NQ/TW "Về phát triển kinh tế tư nhân" tại điểm cầu Bộ Tư lệnh Hải quân 

Phát triển kinh tế tư nhân không làm thay đổi bản chất chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Đường lối, chủ trương phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là sự phát triển về tư duy lý luận và là một thành tố rất quan trọng cấu thành hệ thống "lý luận về đường lối đổi mới" của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đảng ta xác định, đây là mô hình kinh tế vừa tuân theo các quy luật khách quan của thị trường, vừa bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình phát triển đất nước.

Trong mô hình này, kinh tế tư nhân chỉ là một bộ phận của nền kinh tế, hoạt động trong tổng thể các quan hệ kinh tế do nhà nước định hướng, dẫn dắt, điều tiết, kiến tạo bằng các công cụ quản lý kinh tế. Kinh tế tư nhân được khuyến khích phát triển một cách bình đẳng với các thành phần kinh tế khác trong khuôn khổ hiến pháp và pháp luật, đồng thời phải chịu sự quản lý của nhà nước, bảo đảm cho nền kinh tế quốc gia phát triển theo các mục tiêu lâu dài của xã hội, không để thị trường phát triển tự phát dẫn đến bất bình đẳng, khủng hoảng như một số mô hình kinh tế thị trường tự do ở phương Tây.

Bên cạnh đó, khác với mô hình kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa, nơi lợi nhuận của tư bản được đặt lên hàng đầu, nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, gắn tăng trưởng kinh tế với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội, trong đó có sự chung tay đóng góp quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân. 

Cũng trong bài viết "Phát triển kinh tế tư nhân – Đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng" đăng trên Báo Nhân Dân điện tử ngày 17/3/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: "Các doanh nghiệp tư nhân cần chủ động thực hiện trách nhiệm xã hội, không chỉ dừng lại ở việc đóng góp tài chính hay từ thiện, mà còn thể hiện qua các chính sách kinh doanh có trách nhiệm.... Ngoài ra, doanh nghiệp tư nhân cần chủ động tham gia các chương trình an sinh xã hội cùng Nhà nước, góp phần nâng cao phúc lợi xã hội, giảm khoảng cách giàu nghèo, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, nhân văn, giàu đẹp, nơi lợi ích doanh nghiệp gắn liền với sự thịnh vượng chung của đất nước." [2]

Mặt khác, để làm cho "kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia", Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định mục tiêu phát triển kinh tế tư nhân đến năm 2030: "Là lực lượng tiên phong trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số… Phấn đấu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, 20 doanh nghiệp hoạt động/nghìn dân. Có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu".

Cùng với đó, Đảng ta cũng xác định tầm nhìn đến năm 2045: "Kinh tế tư nhân Việt Nam phát triển nhanh, mạnh, bền vững, chủ động tham gia vào chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu; có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực và quốc tế; phấn đấu đến năm 2045 có ít nhất 3 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế; đóng góp khoảng trên 60% GDP".

Từ định hướng và mục tiêu nói trên cho thấy, việc phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam và xác định kinh tế tư nhân "là động lực quan trọng nhất" không làm thay đổi bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa, mà chỉ là một phương thức tổ chức kinh tế nhằm khai thác hiệu quả các nguồn lực của xã hội cho mục tiêu chiến lược của Đảng, phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Thực tiễn phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam qua 40 năm đổi mới đất nước cũng minh chứng, đường lối phát triển kinh tế tư nhân là một trong những nhân tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của nước ta. Theo đó, khu vực kinh tế tư nhân đã phát triển nhanh chóng, đóng góp ngày càng lớn vào nền kinh tế quốc gia. Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định: "Kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước và sử dụng khoảng 82% tổng số lao động vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, là lực lượng quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động, gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia, góp phần xoá đói, giảm nghèo, ổn định đời sống xã hội".

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp tư nhân Việt Nam (như Vingroup, Hòa Phát, Trường Hải, FPT, Thế Giới Di Động, Thành Công...) đã vươn lên mạnh mẽ, tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu, đóng góp tích cực vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, qua đó nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Điều này nói lên một thực tế không thể phủ nhận rằng, nếu việc phát triển kinh tế tư nhân thực sự là "từ bỏ chủ nghĩa xã hội" như các thế lực thù địch xuyên tạc, thì Việt Nam khó có thể đạt được những thành tựu phát triển kinh tế xã hội to lớn như hiện nay.

Và một lần nữa chúng ta cần khẳng định dứt khoát, quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân xuất phát từ yêu cầu khách quan của quá trình phát triển kinh tế, đồng thời phù hợp với lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn của Việt Nam, nhất là kinh nghiệm của 40 năm đổi mới toàn diện đất nước.

Việc khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân không làm thay đổi bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, mà ngược lại còn góp phần thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất, huy động tối đa nguồn lực xã hội và nâng cao đời sống của nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội. Khi được đặt trong khuôn khổ của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, khu vực kinh tế tư nhân đã trở thành "động lực quan trọng nhất" thúc đẩy đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Như vậy, cả lý luận và thực tiễn đều chỉ ra, luận điệu cho rằng phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam đồng nghĩa với "từ bỏ chủ nghĩa xã hội" là hoàn toàn vô căn cứ - một thủ đoạn chống phá hết sức nguy hiểm của các thế lực thù địch. Do đó, việc nhận diện và kiên quyết đấu tranh, bác bỏ các luận điệu xuyên tạc đó, là yêu cầu bức thiết, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố niềm tin của nhân dân vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Nhân dân ta đã lựa chọn.

(Còn nữa)

Việt Dân

[1], [2] (https://special.nhandan.vn/phat-trien-kinh-te-tu-nhan-don-bay-cho-VN-thinh-vuong/index.html)