Trong sự nghiệp đổi mới đất nước 40 năm qua, Đảng Cộng sản Việt Nam từng bước hoàn thiện hệ thống quan điểm lý luận về phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN. Quá trình đó, cơ cấu kinh tế và các thành phần kinh tế ngày càng được phát triển, hoàn thiện, phù hợp với thực tiễn.

Yêu cầu khách quan của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Đáng chú ý, tư duy của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân ngày càng sáng rõ hơn, nhất là sau khi Bộ Chính trị (Khóa XIII) ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 “Về phát triển kinh tế tư nhân”, trong đó xác định “kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”.

Sự ra đời của Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo cú hích lớn, thổi luồng sinh khí mới khi tạo cơ sở chính trị, như là “chìa khoá”, mở đúng “điểm nghẽn”, “nút thắt” mà bấy lâu nay nền kinh tế nước nhà còn loay hoay và chưa thật sự cất cánh.

Mặc dù vậy, với mưu đồ đen tối nhằm xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng và chế độ XHCN ở nước ta, các thế lực thù địch ngay lập tức tìm mọi cách xuyên tạc, phủ nhận chủ trương “phát triển kinh tế tư nhân” của Đảng ta. Chúng cho rằng, “Đảng và Nhà nước khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân đồng nghĩa với việc Việt Nam phủ nhận vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, là từ bỏ con đường XHCN”.

Không chỉ vậy, chúng cố tình bóp méo quan điểm đúng đắn này bằng việc quy kết Đảng thừa nhận vai trò của kinh tế tư nhân có nghĩa là “quay trở lại con đường TBCN”. Từ cách suy diễn đó, chúng kích động sự hoài nghi, gây hoang mang dư luận xã hội, hòng làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với chủ trương phát triển kinh tế tư nhân của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Theo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, trong thời kỳ quá độ lên CNXH, nền kinh tế không thể ngay lập tức chỉ tồn tại một hình thức sở hữu duy nhất, mà phải tồn tại nhiều hình thức sở hữu và nhiều thành phần kinh tế khác nhau. Đây là đặc điểm khách quan của quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế lạc hậu sang nền kinh tế phát triển theo định hướng XHCN. Lịch sử cho thấy, V.I. Lênin và Đảng Cộng sản Nga khi lãnh đạo nước Nga Xô viết đã thực hiện Chính sách kinh tế mới (NEP), cho phép phát triển các hình thức kinh tế tư nhân và kinh tế thị trường ở mức độ nhất định, để khôi phục và phát triển nền kinh tế sau nội chiến và chịu sự bao vây của 14 nước đế quốc.

Từ học tập, tiếp thu và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện của cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định, trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta, còn tồn tại 5 thành phần kinh tế khác nhau, mà “kinh tế của cá nhân, nông dân và thủ công nghệ”, “kinh tế tư bản tư nhân” là những thành phần kinh tế cơ bản. Theo Người, cần chăm lo phát triển tất cả các thành phần kinh tế, nhưng “kinh tế quốc doanh” có vai trò lãnh đạo, dẫn dắt nền kinh tế “theo hướng CNXH chứ không theo hướng CNTB”.

Với đặc điểm Việt Nam quá độ đi lên CNXH ở phạm vi toàn quốc từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, chịu ảnh hưởng nặng nề của chiến tranh, nên khi bắt đầu công cuộc đổi mới, nền kinh tế nước ta ở trình độ thấp, lực lượng sản xuất chưa phát triển, nguồn lực của nhà nước vô cùng hạn chế. Do vậy, nếu chỉ dựa vào khu vực kinh tế nhà nước thì không thể khai thác hết tiềm năng của xã hội để thúc đẩy tăng trưởng và phát triển. Vì vậy, việc thừa nhận và khuyến khích “phát triển kinh tế tư nhân”, coi đó là “động lực quan trọng nhất” - một yêu cầu tất yếu khách quan nhằm huy động tối đa các nguồn lực trong xã hội cho sự nghiệp phát triển đất nước, nhất là trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Quang cảnh Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân tại điểm cầu Bộ Tư lệnh Hải quân 

Phát triển kinh tế tư nhân không làm thay đổi bản chất chế độ XHCN

Đường lối phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN là sự phát triển tư duy lý luận của Đảng, một yếu tố cấu thành “lý luận về đường lối đổi mới” của Đảng. Đảng ta xác định, đây là mô hình kinh tế vừa tuân theo các quy luật của thị trường, vừa bảo đảm định hướng XHCN trong quá trình phát triển.

LUẬN ĐIỆU “LÁ MẶT, LÁ TRÁI” VỀ CHỦ TRƯƠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN VÀ KINH TẾ NHÀ NƯỚC

Phát triển kinh tế nhà nước để dẫn dắt nền kinh tế quốc dân là chủ trương nhất quán của Đảng, song các thế lực thù địch tìm mọi cách phủ nhận điều này. Vì th...

Trong mô hình này, kinh tế tư nhân được khuyến khích phát triển nhưng phải hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và chịu sự quản lý của nhà nước. Nhà nước đóng vai trò định hướng, điều tiết và bảo đảm cho nền kinh tế phát triển theo các mục tiêu lâu dài của xã hội, không để thị trường phát triển tự phát dẫn đến bất bình đẳng, khủng hoảng như một số mô hình kinh tế thị trường tự do ở phương Tây.

Bên cạnh đó, khác với mô hình kinh tế thị trường TBCN, nơi lợi nhuận của tư bản được đặt lên hàng đầu, nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, gắn tăng trưởng kinh tế với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội. Trong mô hình này, kinh tế tư nhân chỉ là một bộ phận của nền kinh tế, hoạt động trong tổng thể các quan hệ kinh tế do nhà nước định hướng và điều tiết bằng các công cụ quản lý kinh tế.

Mặt khác, để làm cho “kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định mục tiêu phát triển kinh tế tư nhân đến năm 2030: “Là lực lượng tiên phong trong phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số… Phấn đấu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, 20 doanh nghiệp hoạt động/nghìn dân. Có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu”. Và tầm nhìn đến năm 2045 là: “Kinh tế tư nhân Việt Nam phát triển nhanh, mạnh, bền vững, chủ động tham gia vào chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu; có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực và quốc tế; phấn đấu đến năm 2045 có ít nhất 3 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế; đóng góp khoảng trên 60% GDP”.

Mục tiêu trên cho thấy, việc phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam và xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất không làm thay đổi bản chất của chế độ XHCN, mà chỉ là một phương thức tổ chức kinh tế nhằm khai thác hiệu quả các nguồn lực của xã hội cho mục tiêu chiến lược của Đảng, nhằm phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Thực tiễn phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam qua 40 năm đổi mới đất nước cũng minh chứng, đường lối phát triển kinh tế tư nhân là một trong những nhân tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của nước ta. Theo đó, khu vực kinh tế tư nhân đã phát triển nhanh chóng, đóng góp ngày càng lớn vào nền kinh tế quốc gia. Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định: “Kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước và sử dụng khoảng 82% tổng số lao động vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, là lực lượng quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động, gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia, góp phần xoá đói, giảm nghèo, ổn định đời sống xã hội”.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã vươn lên mạnh mẽ, tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu, đóng góp tích cực vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, qua đó nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Do đó, nếu việc phát triển kinh tế tư nhân thực sự là “từ bỏ CNXH” như các thế lực thù địch xuyên tạc, thì Việt Nam khó có thể đạt được những thành tựu phát triển KTXH to lớn như hiện nay.

Như vậy, cả lý luận và thực tiễn cho thấy, luận điệu cho rằng phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam đồng nghĩa với “từ bỏ CNXH” là hoàn toàn vô căn cứ. Quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân xuất phát từ yêu cầu khách quan của quá trình phát triển kinh tế, đồng thời phù hợp với lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và thực tiễn của Việt Nam, nhất là kinh nghiệm của 40 năm đổi mới toàn diện đất nước.

Việc khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân không làm thay đổi bản chất của chế độ XHCN, mà ngược lại còn góp phần thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất, huy động tối đa nguồn lực xã hội và nâng cao đời sống của nhân dân. Khi được đặt trong khuôn khổ của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN dưới sự lãnh đạo của Đảng, kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Do đó, việc nhận diện và kiên quyết bác bỏ các luận điệu xuyên tạc về vấn đề này là yêu cầu bức thiết, qua đó góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, củng cố niềm tin của nhân dân vào con đường đi lên CNXH mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn.

(Còn nữa)

Trịnh Quốc Việt & Cao Văn Dân