HQVN - Nhằm cứu vãn sự thất bại không thể tránh khỏi của chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, đế quốc Mỹ tiếp tục tăng cường chiến tranh xâm lược bằng một chiến lược chiến tranh mới-“Chiến tranh cục bộ”, đưa quân viễn chinh Mỹ vào miền Nam và ráo riết thực hiện kế hoạch công khai chống miền Bắc, gây chiến tranh phá hoại miền Bắc Việt Nam bằng không quân và hải quân.
Để sẵn sàng chi viện cho chiến trường đánh Mỹ, từ năm 1961, Cục Hải quân đã chỉ đạo nghiên cứu đề án tổ chức xây dựng lực lượng, huấn luyện, bảo đảm vũ khí trang bị cho lực lượng đặc công nước. Ngày 23/10/1963, thủ trưởng Cục Hải quân đã quyết định thành lập Đội 1 Đặc công Hải quân, gồm 80 cán bộ, chiến sĩ được tuyển chọn từ các đơn vị trong Cục. Đồng chí Mai Năng (Tạ Văn Thiều) được cử làm Đội trưởng và đồng chí Huỳnh Tửu làm Chính trị viên.
Đặc công Hải quân luyện tập tại căn cứ Vĩnh Linh, Quảng Trị (năm 1968). Ảnh: TƯ LIỆU
Nhiệm vụ của Đội 1 là nghiên cứu tình hình hoạt động của tàu thuyền địch; nội dung, phương pháp tổ chức xây dựng, huấn luyện lực lượng, nghiên cứu và thử nghiệm cách đánh tàu địch; đồng thời nghiên cứu trang bị, chế độ chính sách để tham mưu cho Bộ Quốc phòng về tổ chức xây dựng lực lượng Đặc công của Hải quân để chi viện cho chiến trường miền Nam phát triển tiến công địch trên chiến trường sông, biển.
Ngày 3/6/1964, Bộ Tổng Tham mưu ra Quyết định số 262/TM-QĐ thành lập Đoàn 8 Đặc công nước trực thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân (gọi là Đoàn 8 Đặc công Hải quân). Nhiệm vụ của Đoàn là huấn luyện cán bộ, chiến sĩ Đặc công nước bổ sung cho chiến trường miền Nam, làm nòng cốt cho nhiệm vụ tiến công tiêu diệt phương tiện tàu thuyền địch trên chiến trường sông, biển; lấy lực lượng Đội 1 làm nòng cốt. Đồng chí Nguyễn Hoàng Sơn được bổ nhiệm Đoàn trưởng; đồng chí Tô Ký được bổ nhiệm Chính trị viên Đoàn. Lực lượng của đoàn có 189 cán bộ, chiến sĩ, gồm Đội 1 và các đồng chí được tuyển chọn từ các đơn vị trong Quân chủng, được biên chế thành hai bộ phận (cơ quan đoàn bộ và 3 đơn vị huấn luyện là Đội 1,2,3).
Tháng 12/1964, khóa huấn luyện kết thúc. Theo chỉ đạo của Bộ Tổng Tham mưu, Bộ Tư lệnh Hải quân điều 150 cán bộ, chiến sĩ của Đoàn 8 chi viện cho các chiến trường Quảng Nam, Đà Nẵng, Thủ Đức (Sài Gòn), Tây Nam Bộ và tăng cường cho Tiểu đoàn 43 Rừng Sác. Đây là những cán bộ, chiến sĩ Đặc công Hải quân đầu tiên vào trực tiếp tham gia cùng với quân, dân miền Nam chiến đấu và là lực lượng thứ hai sau “Đoàn tàu không số” trực tiếp làm nhiệm vụ ở miền Nam ruột thịt. 39 đồng chí còn lại được tổ chức thành một đội vẫn lấy tên là Đội 1, được điều vào hoạt động ở các cửa sông khu vực phía Nam Quân khu 3 và Quân khu 4.
Chiến sĩ Lữ đoàn 126 thực hành tháo lắp thủy lôi năm 1968. Ảnh tư liệu
Để tiếp tục xây dựng, phát triển lực lượng, tạo điều kiện chi viện cho các mặt trận trực tiếp tham gia đánh địch trên chiến trường miền Nam, ngày 13/4/1966, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 28/QĐ-QP thành lập Đoàn Huấn luyện trinh sát Đặc công thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân, lấy phiên hiệu là Đoàn 126. Đồng chí Nguyễn Kim Sang, Trưởng phòng Quân báo, Cục Tham mưu Hải quân được cử kiêm Đoàn trưởng và đồng chí Phạm Điệng làm Chính ủy Đoàn. Lúc đầu, Đoàn 126 gồm 40 đồng chí đã qua huấn luyện ở Đoàn 8 và 74 đồng chí ở Đại đội Đặc công đánh biển thuộc Cục Nghiên cứu (Bộ Tổng Tham mưu). Tháng 5/1966, Bộ Tư lệnh Hải quân điều 700 cán bộ, chiến sĩ từ các đơn vị về Đoàn 126, tổ chức biên chế thành hai khối (cơ quan và đơn vị); khối đơn vị có 11 đội chiến đấu với các phiên hiệu từ Đội 1 đến Đội 11. Địa điểm đóng quân của Đoàn 126 được bố trí ở hai khu vực thuộc huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh (nay là phường Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh) và huyện Thủy Nguyên, TP.Hải Phòng (nay là phường Hòa Bình, TP.Hải Phòng).
Chấp hành Chỉ thị của Bộ Tổng Tham mưu, ngày 2/1/1975, Thường vụ Đảng ủy Quân chủng Hải quân ra nghị quyết chấn chỉnh lực lượng một số đơn vị, trong đó Đoàn 126 được đổi phiên hiệu mới là Trung đoàn 126. Ngày 22/5/2013, Bộ Quốc phòng có Quyết định số 1689/QĐ-BQP tổ chức lại Đoàn Đặc công 126 thành Lữ đoàn Đặc công 126 thuộc Quân chủng Hải quân. Ngày 13/4/1966 được lấy làm Ngày truyền thống của Lữ đoàn Đặc công 126.
Sự ra đời, phát triển của lực lượng Đặc công Hải quân đã khẳng định tư duy đúng đắn và sáng tạo trong công tác tham mưu chiến lược về xây dựng tổ chức lực lượng của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Hải quân; sự lãnh đạo, chỉ đạo sáng suốt, quyết định kịp thời của Trung ương Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về xây dựng, tổ chức và lãnh đạo các đơn vị chiến đấu trên chiến trường sông, biển.
HQVN
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về
bhqdt@baohaiquanvietnam.vn
