Đưa hoạt động đổi mới sáng tạo vào thực tiễn

Cách đây 63 năm, vào ngày 18/5/1963, tại Đại hội lần thứ nhất của Hội phổ biến khoa học và kỹ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến dự và có bài phát biểu quan trọng. Bác đã căn dặn: “Khoa học phải từ sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng, nhằm nâng cao năng suất lao động, không ngừng cải thiện đời sống của nhân dân, bảo đảm cho Chủ nghĩa xã hội thắng lợi”.

Lời chỉ dạy của Người thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu rộng cho sự phát triển của nền khoa học nước nhà. Khoa học không được tách rời thực tiễn, mà phải gắn liền với lao động, sản xuất và chiến đấu. Người trí thức không chỉ giỏi lý thuyết mà phải biết đem thành tựu khoa học phục vụ quốc gia, dân tộc.

Phó Đô đốc Nguyễn An Phong, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Hải quân tham quan sản phẩm nghiên cứu, chế tạo của Viện Kỹ thuật Hải quân. Ảnh: Đức Tuấn

Vận dụng tư tưởng của Bác vào sự nghiệp cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên mới, Đại hội XIV của Đảng đã xác định: Một trong những nhiệm vụ chủ yếu trong giai đoạn 2026-2030 là thúc đẩy đột phá chiến lược, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính cho phát triển đất nước, là chìa khóa đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có công nghiệp hiện đại.

Đối với Quân chủng Hải quân, một quân chủng chiến đấu, quân chủng kỹ thuật, thì khoa học và công nghệ đóng vai trò quan trọng, tác động trực tiếp đến chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của các lực lượng, góp phần hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Khoa học chính là yếu tố nền tảng, tạo động lực đột phá trong xây dựng Hải quân nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ hiện đại. Việc ứng dụng công nghệ giúp bộ đội nâng cao năng lực tác chiến, quản lý điều hành thông minh và hiệu quả huấn luyện, đảm bảo khả năng bảo vệ chủ quyền biển đảo trong mọi tình huống.

Hội đồng nghiệm thu kiểm tra sản phẩm đề tài khoa học công nghệ trên tàu Hải quân. Ảnh: TTV

Thượng tá Vũ Mạnh Trang, Phó trưởng Phòng Khoa học quân sự, Bộ Tham mưu Hải quân cho biết, năm 2026, các cơ quan, đơn vị Hải quân tiếp tục tập trung vào áp dụng công nghệ vào quản lý, huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ trong việc nâng cao năng lực tác chiến và quản lý phương tiện kỹ thuật hiện đại.

Xây dựng nguồn nhân lực khoa học, công nghệ xứng tầm

Nguồn nhân lực được coi là yếu tố cốt lõi, quyết định sự thành công trong đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nhiều chủ trương, chính...

Thời gian qua, Quân chủng thường xuyên quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học có trình độ chuyên môn cao, giỏi ngoại ngữ và tin học. Học viện Hải quân, Viện Kỹ thuật Hải quân, Trường Cao đẳng kỹ thuật Hải quân... đã ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật vào huấn luyện, đào tạo; chủ động phối hợp tác chặt chẽ với các đơn vị trong và ngoài quân đội để nghiên cứu khoa học đưa những sáng kiến, sáng chế áp dụng vào thực tế tại các đơn vị.

Chỉ tính riêng năm 2025 và 4 tháng đầu năm 2026, toàn Quân chủng đã triển khai thực hiện 2 dự án, 3 đề tài khoa học cấp Quốc gia; 28 đề tài, nhiệm vụ khoa học cấp bộ, ngành, địa phương và 5 dự án đầu tư xây dựng, nâng cấp phòng thí nghiệm hiện đại.

Đặc biệt, phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật đã lan tỏa sâu rộng. Tổng kết hoạt động Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo Nguyễn Phan Vinh lần thứ XV, toàn Quân chủng có 105 công trình, đề tài, sáng kiến của 16 đơn vị trực thuộc Quân chủng tham gia đạt giải, trong đó có 13 giải A, 26 giải B, 27 giải C và 39 giải Khuyến khích. Năm 2026, Quân chủng có 2 công trình vinh dự tham gia Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước lần thứ 7.

Thiếu tá Nguyễn Minh Tú, giảng viên Bộ môn Tên lửa bở, Khoa Tên lửa-Pháo tàu, Học viện Hải quân, tác giả mô hình ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy học phần, cho biết: “Sử dụng chiến đấu tên lửa”, hướng tới phát triển Học viện theo định hướng nhà trường thông minh. Mô hình này đạt giải đặc biệt trong cuộc thi “Sáng tạo khoa học và công nghệ cho cán bộ, giảng viên trẻ và học viên lần thứ ba năm 2026”.

Các đại biểu tham quan mô hình, sáng kiến tại lễ trao Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo Nguyễn Phan Vinh lần thứ XV. Ảnh: PV

Thiếu tá Nguyễn Minh Tú cho biết thêm: Đây là mô hình sử dụng công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên và nhận diện giọng nói bằng trí tuệ nhân tạo AI, tích hợp toàn bộ quá trình tra cứu-kiểm tra-thực hành khẩu lệnh-giải bài tập sử dụng chiến đấu vào một thực thể rô bốt duy nhất tạo ra giải pháp huấn luyện toàn diện. Hệ thống vận hành hoàn toàn trên mạng nội bộ, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho dữ liệu quân sự.      

Từ những kết quả trên khẳng định rằng đội ngũ cán bộ, nhân viên làm công tác nghiên cứu khoa học nói chung; cán bộ, chiến sĩ Hải quân nói riêng có triển vọng nghiên cứu làm chủ khoa học công nghệ, làm chủ vũ khí trang bị hiện đại của thế hệ trẻ Hải quân hôm nay. Hầu hết các sản phẩm đều mang tính thực tiễn cao, góp phần nâng cao chất lượng các mặt công tác như: huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, học tập, nghiên cứu khoa học, lao động sản xuất, chăm sóc sức khỏe bộ đội, làm chủ vũ khí trang bị mới hiện đại…

Thiếu tá Nguyễn Minh Tú giới thiệu về sản phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI trong giảng dạy. Ảnh: Anh Mão

Hiện nay trước yêu cầu cao về nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ Hải quân phải không ngừng học tập để nâng cao trình độ, làm chủ trang bị kỹ thuật hiện đại. Đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu, sáng kiến sáng chế nhằm nội địa hóa vật tư, trang bị kỹ thuật thay thế, làm chủ công nghệ nhất là lĩnh vực đặc thù của Hải quân nhằm bảo đảm công tác kỹ thuật trong tình hình hiện nay

Theo Phó Đô đốc Nguyễn An Phong, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Hải quân, trong điều kiện tác chiến hiện đại sử dụng vũ khí công nghệ cao, càng cần phải tập trung khuyến khích, đẩy mạnh các phong trào thi đua nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo trong tuổi trẻ Hải quân trên tất cả các lĩnh vực. Qua đó, nhanh chóng ứng dụng, tiến tới làm chủ công nghệ chế tạo, sản xuất các loại vũ khí, trang thiết bị phục vụ giảng dạy, huấn luyện, diễn tập, sẵn sàng chiến đấu; bảo đảm kỹ thuật, hậu cần trên biển dài ngày, trong điều kiện môi trường khắc nghiệt, khó khăn.

Văn Vũ