HQ Online - Sau kỳ nghỉ Tết – quãng thời gian mà chúng tôi thường gọi là "tháng Giêng dông dài" được cảm nhận như một khúc vĩ thanh êm đềm, sâu lắng. Ở miền bán sơn địa quê tôi, khi mùa Đông dài đằng đẵng trôi qua, bầu trời không còn đục ngầu màu xám mà lấp ló những khoảng không gian trong xanh bắt đầu hiện hữu, đó là lúc vệt nắng tháng Giêng xuất hiện.
Nắng tháng Giêng không rực rỡ, chói chang như nắng hạ, cũng chẳng hanh vàng như vạt nắng mùa thu. Đó là một vệt sáng mỏng mảnh, xuyên qua lớp sương mù đặc quánh của vùng sơn cước, rọi xuống những mái nhà lợp lá cọ xám xịt và con đường mòn quanh co, ẩm ướt. Với tuổi thơ thế hệ 8x chúng tôi, vệt nắng ấy là tín hiệu của một sự chuyển giao đầy luyến tiếc nhưng tràn trề hy vọng.
Tháng Giêng quê tôi thường gắn liền với những cơn mưa phùn ẩm ướt, mọi thứ đều ám mùi khói bếp. Bởi thế, khi vệt nắng đầu tiên soi xuống hiên nhà, đó là thời điểm mọi người tranh thủ chút ánh sáng cuối Đông, đầu Xuân để phơi phong. Tôi nhớ như in hình ảnh mẹ mang những chiếc bao tải đựng lạc còn sót lại từ vụ trước ra phơi bên sân gạch. Nắng tháng Giêng hiền từ, dịu dàng nhưng vẫn đủ ấm để hong khô những hạt mầm mà không làm chúng nứt vỏ.
Ảnh minh họa. Báo Khánh Hòa
Dưới vệt nắng ấy, chiếc bánh tét cuối cùng treo trên gác bếp được hạ xuống. Mẹ xắt bánh thành từng lát mỏng, đặt lên mẹt tre rồi đưa ra hiên nhà phơi nắng cho mặt bánh se lại trước khi rán. Mùi gạo nếp nương gặp nắng, quyện với mùi lá dong khô tạo nên một thứ hương vị đặc trưng: vừa thanh tao, vừa nồng nàn vị đất quê hương. Đám trẻ con chúng tôi cứ quanh quẩn bên cái mẹt ấy, chờ đợi một miếng bánh cháy cạnh giòn tan, béo ngậy hương vị mỡ lợn, thứ đặc sản ngày đó được coi là xa xỉ bởi nó chỉ xuất hiện trong những dịp sau Tết.
Đi sâu vào rừng, vệt nắng tháng Giêng tựa như một cây cọ vẽ thiên nhiên, tô điểm lại sắc màu lung linh cho đại ngàn, nơi phải chịu âm u suốt cả mùa Đông. Nắng xuyên qua những tán chè xanh mướt, điểm xuyết những giọt sương còn đọng lại lấp lánh như những viên kim trong veo. Ấn tượng nhất có lẽ là vệt nắng đậu trên những cánh hoa mộc miên bắt đầu bung nở những đốm lửa đỏ rực. Trong ánh nắng vàng nhạt chiều tà, màu đỏ hoa mộc miên lung linh hơn, như lời nhắc nhở rằng mùa Xuân đang vào độ chín. Bên đàn bò thong dong gặm cỏ, chúng tôi nhặt những bông hoa rơi rụng, xếp thành hàng dài ven vệ đường, chơi trò đi chợ hay đơn giản là đứng ngắm nhìn những chú chim sâu ríu rít hút mật hoa dưới vệt nắng vàng. Đó là một khoảng trời bình yên mà sau này, giữa những phố thị ồn ào, chúng tôi cứ mãi loay hoay đi tìm nhưng chưa bao giờ có được.
Tháng Giêng là tháng "ăn chơi", nhưng với người dân quê tôi, nắng lên cũng là lúc báo hiệu mùa vụ mới. Vệt nắng tháng Giêng chiếu rọi xuống những thửa ruộng bậc thang chờ nước, soi rõ bóng dáng người nông dân đang cần mẫn bên luống cày. Tiếng trâu mẹ gọi nghé con vang vọng giữa thung lũng, hòa cùng sắc nắng tạo nên một bức tranh lao động tuy nhọc nhằn nhưng cũng rất đáng yêu.
Với thế hệ chúng tôi, vệt nắng ấy còn mang theo một nỗi buồn man mác của sự chia tay. Sau những ngày Tết sum vầy, những người anh, người chị lại khoác ba lô lên đường, rời làng quê ra đi làm ăn xa hoặc trở lại trường học nơi phố thị. Tôi nhớ hình ảnh những con đường đất đỏ mờ sương hằn lên trong nắng ban mai, nơi những bóng người nhỏ dần rồi mất hút sau khúc quanh của dãy núi. Vệt nắng ấy dường như dài hơn, buồn hơn khi chứng kiến những cuộc chia tay thầm lặng dưới gốc đa đầu làng.
Giờ đây, khi ngồi trong tòa nhà kính chọc trời, nhìn nắng rọi qua khung cửa sổ máy lạnh, tôi lại thèm cái vệt nắng tháng Giêng của ngày xưa cũ. Cái nắng không làm người ta đổ mồ hôi nhưng lại khiến lòng người bồn chồn, thổn thức. Nó là vệt nắng của ký ức, nắng của những bữa cơm độn khoai, độn sắn sắn, nắng của những trò chơi ném còn, đánh khăng trên bãi cỏ còn ướt đẫm sương đêm. Cho dù thời gian có trôi đi, những nếp nhà xưa có thể không còn, nhưng mỗi độ xuân về, khi vệt nắng ấy xuất hiện, tôi biết rằng mình vẫn có một miền nhớ thương, một khúc vĩ thanh tuổi thơ đầy ắp kỷ niệm.
Hồ Anh Mão
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về
bhqdt@baohaiquanvietnam.vn
