HQ Online - Tròn 85 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước (28/1/1941 - 28/1/2026), khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới gắn liền với biển đảo, câu nói giản dị mà hàm chứa tầm vóc lớn của Người: “Tôi là thủy thủ nhỏ của Hải quân Việt Nam”, lại vang lên như một lời nhắc nhở sâu sắc về tư duy chiến lược, bản lĩnh ngoại giao và tầm nhìn biển đảo của Bác.
Bác Hồ và anh hùng vũ trụ Liên Xô Titốp trong chuyến tham quan Vịnh Hạ Long năm 1962 (Ảnh tư liệu)
Cuộc gặp lịch sử trên vịnh Cam Ranh và bản lĩnh ngoại giao Hồ Chí Minh
Vịnh Cam Ranh, vùng biển có vị trí chiến lược đặc biệt về quốc phòng, an ninh, không chỉ nổi tiếng bởi vẻ đẹp thiên nhiên mà còn ghi dấu một sự kiện ngoại giao quan trọng trong lịch sử hiện đại Việt Nam. Đó là cuộc gặp ngày 18/10/1946 giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đô đốc D’Argenlieu, Cao ủy Pháp ở Đông Dương, diễn ra trên chiến hạm Suffren của Hải quân Pháp, neo ngoài khơi vịnh Cam Ranh.
Trước đó, ngày 31/5/1946, nhận lời mời của Chính phủ Pháp, Bác Hồ sang thăm Pháp, trong khi phái đoàn Chính phủ Việt Nam do đồng chí Phạm Văn Đồng dẫn đầu tiến hành đàm phán tại Fontainebleau về hòa bình, độc lập và thống nhất đất nước. Đàm phán không đạt kết quả, song với thiện chí hòa bình và để tranh thủ thời gian chuẩn bị lực lượng cho cuộc kháng chiến lâu dài, Bác đã ký với Chính phủ Pháp Tạm ước 14/9/1946.
Trên đường trở về nước bằng đường biển, Bác chủ động kéo dài thời gian hòa hoãn ngày nào hay ngày ấy. Chính trong bối cảnh đó, Đô đốc D’Argenlieu, người coi Tạm ước là một thảm họa đối với Pháp, đã mời gặp Bác tại Cam Ranh nhằm tiếp tục gây sức ép, mưu đồ chia cắt lâu dài đất nước ta.
Cuộc hội kiến ngày 18/10/1946 có sự tham gia của Đô đốc D’Argenlieu và Tướng lục quân Molière, Tổng chỉ huy quân Pháp tại Việt Nam. Trong buổi hội đàm, Bác Hồ kiên quyết bác bỏ yêu sách đòi Quân đội Việt Nam ở miền Nam phải rút ra Bắc, bảo vệ lập trường độc lập, thống nhất quốc gia.
Bác Hồ và cán bộ Hải quân Trung Quốc thăm cảng Hải Phòng nhân chuyến thăm Cục Hải quân ngày 15/3/1961(Ảnh tư liệu)
Trong bữa tiệc sau đó trên chiến hạm Suffren, cuộc đấu trí ngoại giao tài tình của Bác với viên Cao ủy Pháp. Bác ngồi giữa D’Argenlieu và Molière, khi D’Argenlieu cố tình giễu cợt: “Thưa Ngài Chủ tịch, Ngài đang bị đóng khung giữa hải quân và lục quân”, với giọng điệu nhấn nhá, có phần đe dọa. Bác mỉm cười, điềm tĩnh đáp lại: “Nhưng Ngài Đô đốc biết đấy, chính bức họa mới làm nên giá trị cho cái khung”.
Khi D’Argenlieu tiếp tục mỉa mai: “Chủ tịch thật quen với biển cả, có lẽ xin tặng Ngài danh hiệu "Người thủy thủ nhỏ”, thì Bác Hồ bình thản đáp: “Phải, tôi là thủy thủ nhỏ của Hải quân Việt Nam”. Câu trả lời ngắn gọn, giản dị, nhưng thể hiện khí phách, trí tuệ và tầm vóc của một nhà lãnh đạo đặt lợi ích dân tộc lên trên mọi sự đe dọa.
Đúng 9 năm sau câu nói của Bác Hồ, ngày 7/5/1955, Hải quân nhân dân Việt Nam ra đời, gánh vác sứ mệnh làm nòng cốt bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Câu chuyện về người “Thuyền trưởng tài ba Hồ Chí Minh” đã đi năm châu bốn biển, lèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt mọi thác ghềnh để đến bến bờ vinh quang, nhưng lại chỉ khiêm tốn nhận mình là “Thủy thủ nhỏ”, ẩn chứa trong đó cả một dự báo thiên tài, tầm nhìn chiến lược của Bác Hồ, mãi mãi in đậm trong tâm trí các thế hệ những người lính biển.
Hơn 70 năm qua lớp lớp cán bộ, chiến sĩ Hải quân đã bền bỉ phấn đấu, từng bước hiện thực hóa được ước mong cháy bỏng và tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người cha thân yêu của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam, đó là xây dựng Quân chủng Hải quân ngày càng lớn mạnh, chính quy và hiện đại để bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo Tổ quốc.
Tư tưởng lớn về biển và định hướng xây dựng Hải quân
Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, biển không chỉ là không gian sinh tồn mà còn là mặt tiền, là cửa ngõ chiến lược của quốc gia. Lịch sử dân tộc ghi nhận phần lớn các cuộc chiến tranh xâm lược nước ta đều bắt đầu từ đường biển, vì vậy muốn giữ nước thì trước hết phải giữ biển.
Chính từ tư duy đó, Bác dành sự quan tâm đặc biệt cho sự ra đời và trưởng thành của Hải quân nhân dân Việt Nam. Chỉ hai tháng sau khi Cục Phòng thủ bờ bể chuyển thành Cục Hải quân, Bác đã trực tiếp về thăm, kiểm tra Trường Huấn luyện Hải quân và Xưởng 46, những “viên gạch” đầu tiên của lực lượng Hải quân cách mạng.
Bác căn dặn, nhà trường phải đẩy mạnh phong trào thi đua dạy tốt, học tốt, nhanh chóng tiếp thu kỹ thuật tàu thuyền, thường xuyên rèn luyện, phấn đấu xây dựng Hải quân sớm trưởng thành, đủ sức hoàn thành nhiệm vụ được giao. Tàu 524 của nhà trường đã đưa Bác đi thăm vịnh Hạ Long. Trong chuyến đi, Người ân cần chỉ dạy cán bộ, thủy thủ từ những công việc cụ thể như xếp cuộn dây, đo sâu bằng dây dọi, giữ gìn, bảo quản tàu, đến các thao tác chèo xuồng khi gặp dòng nước xoáy, lái tàu cập, rời bến, thả và nhổ neo…
Bác Hồ cùng đồng chí Nguyễn Lương Bằng trên Tàu 524 Hải quân ngày 31/3/1959 (Ảnh tư liệu)
Ngày 15/3/1961, bộ đội Hải quân vinh dự được đón Bác Hồ về thăm lần thứ hai. Bác ân cần hỏi thăm tình hình, biểu dương những thành tích bước đầu của cán bộ, chiến sĩ, đồng thời căn dặn: “Hải quân phải học tập kinh nghiệm chiến đấu hiện đại nhưng không được quên những truyền thống đánh giặc xưa kia của tổ tiên; phải nhớ xây dựng Hải quân của nhân dân Việt Nam, dân tộc Việt Nam chứ không phải Hải quân của thế giới”; “biết tìm ra cách đánh phù hợp với điều kiện con người, địa hình vùng biển nước ta và vũ khí trang bị mình có”.
Trong suốt quá trình xây dựng và trưởng thành câu nói của Bác trước cửa biển Đông Bắc: “Ngày trước ta chỉ có đêm và rừng. Ngày nay, ta có ngày, có trời, có biển. Bờ biển ta dài, tươi đẹp, ta phải biết giữ gìn lấy nó” đã trở thành phương châm hành động của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Hải quân.
Bác Hồ thăm Đoàn 135 Hải quân trên đảo Vạn Hoa năm 1962 (Ảnh tư liệu)
Ngày 13/11/1962, trong lần thứ ba về thăm Hải quân, Bác Hồ bày tỏ niềm vui trước sự trưởng thành nhanh chóng của lực lượng. Người đến thăm căn cứ Vạn Hoa. Trên tàu Hải Lâm, Bác đội chiếc mũ Hải quân, cùng anh hùng vũ trụ Liên Xô Gherman Titốp đi thăm vịnh Hạ Long. Hình ảnh thiêng liêng và xúc động ấy đã in đậm trong tâm trí, trở thành ký ức không phai mờ của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam.
85 năm kể từ ngày Bác Hồ trở về Tổ quốc trực tiếp lãnh đạo cách mạng, tư tưởng, tầm nhìn và những lời dạy của Người về biển đảo và Hải quân vẫn còn nguyên giá trị. Từ những ngày đầu gian khó, Hải quân nhân dân Việt Nam hôm nay đã phát triển thành một quân chủng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm nòng cốt bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Xuân Hương
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về
bhqdt@baohaiquanvietnam.vn
