HQVN - Bước vào mùa huấn luyện năm 2026, một trong những vấn đề được quan tâm của các cơ quan, đơn vị là phòng, chống say nắng, say nóng (SNSN) cho bộ đội, nhất là đối với chiến sĩ mới, vốn chưa quen với cường độ học tập, rèn luyện cao trong mọi thời tiết.
“Thời điểm vàng” cấp cứu
SNSN là tình trạng rối loạn cân bằng nước, điện giải toàn thân, rối loạn điều hòa thân nhiệt dẫn đến những rối loạn bệnh lý khác.
Có hai nguyên nhân chính dẫn đến SNSN: môi trường lao động nắng nóng, cường độ bức xạ tử ngoại cao (hoạt động ngoài trời, giữa trưa hè hoặc đầu giờ chiều những ngày nắng nóng) khiến trung tâm điều hòa thân nhiệt của cơ thể bị tổn thương, tăng thân nhiệt, kết hợp rối loạn tuần hoàn, thiếu ôxy, tăng nhu cầu trao đổi chất, gây đáp ứng viêm hệ thống dẫn đến rối loạn chức năng các cơ quan; cơ thể hoạt động cường độ cao, kéo dài (hành quân đường dài, mang theo trang thiết bị, thể thao gắng sức…) sinh nhiệt quá mức, không đào thải kịp thời làm sản sinh nội độc tố trong máu, kích hoạt các phản ứng viêm toàn thân.
Các chiến sĩ mới huấn luyện bài thể dục sáng
Trong cấp cứu SNSN cần hết sức chú ý đến việc cấp cứu ban đầu tại hiện trường. Bằng mọi cách phải hạ nhanh nhiệt độ cơ thể trong “thời điểm vàng”. Đây là chiến lược hiệu quả nhất để ngăn ngừa diễn biến nặng và tử vong do sốc nhiệt. Chuyển bệnh nhân khẩn trương đến bệnh viện gần nhất, cao nhất nếu các biện pháp cấp cứu ban đầu không hiệu quả, không cải thiện nhanh về lâm sàng. Chú ý trên đường vận chuyển vẫn phải duy trì các biện pháp cấp cứu và các biện pháp làm mát.
Theo phân tích của Cục Quân y, các vụ việc tử vong do SNSN hầu hết là do bệnh nhân không được cấp cứu kịp thời tại tuyến quân y cơ sở trong “thời điểm vàng”.
Đại tá, Bác sĩ Dương Văn Thiện, Chủ nhiệm Quân y Hải quân:
“Thời điểm vàng” để cấp cứu SNSN là khoảng thời gian 1 giờ sau khi bị ở mức độ nặng. Nếu cấp cứu ngay trong khoảng thời gian này thì hiệu quả gần như đạt 100%. Ngược lại, nếu chậm cấp cứu, làm mát cho bệnh nhân trong vòng 3 giờ sau khi bị đột quỵ não do nóng thì 100% nạn nhân sẽ tử vong.
Sử dụng lều chống say nắng, say nóng
Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia cho biết: Đối với Việt Nam, trong điều kiện ENSO chuyển pha và nghiêng nóng cùng với tác động của biến đổi khí hậu, nắng nóng năm 2026 được dự báo có khả năng xuất hiện sớm, kéo dài hơn và gia tăng về cường độ so với trung bình nhiều năm, thậm chí gay gắt hơn so với năm 2025.
Trước mắt trong tháng 3, nắng nóng tiếp tục xảy ra trên diện rộng tại miền Đông Nam Bộ; khu vực Tây Bắc Bộ có thể xuất hiện nắng nóng cục bộ. Sang tháng 4, nắng nóng gia tăng cường độ và mở rộng sang Tây Nguyên, miền Tây Nam Bộ; khu vực từ Thanh Hóa đến Huế bắt đầu xuất hiện các đợt nắng nóng. Từ cuối tháng 5, nắng nóng mở rộng dần ra toàn khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, cường độ tăng mạnh và duy trì cao điểm trong các tháng 6-8.
Vì vậy, việc chủ động phòng chống SNSN cho bộ đội, nhất là chiến sĩ mới là vấn đề cần được cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị quan tâm chỉ đạo triển khai nghiêm túc, hiệu quả.
Thực hiện đồng bộ các biện pháp
Nắm bắt tinh thần chỉ đạo của đồng chí Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và đồng chí Tư lệnh Hải quân về vấn đề này, ngày 10/3, Cục Hậu cần-Kỹ thuật Hải quân đã ban hành Công văn số 5361/HCKT-QY về việc huấn luyện phòng chống SNSN, phòng chống dịch bệnh cho bộ đội năm 2026.
Mô hình "Bát nước thao trường" của phụ nữ nhiều đơn vị đã giúp chiến sĩ trẻ thêm quyết tâm “vượt nắng, thắng mưa, say sưa luyện tập”
Theo đó, các cơ quan, đơn vị cần thực hiện tốt những việc: Tổ chức xây dựng kế hoạch tập huấn, huấn luyện linh hoạt, sát với thực tiễn từng đơn vị, phù hợp với các nhóm đối tượng có liên quan đến hoạt động gắng sức trong môi trường nắng nóng. Xây dựng hoặc rà soát, cập nhật kế hoạch phòng chống SNSN với toàn diện các biện pháp phù hợp điều kiện từng đơn vị; xây dựng, luyện tập phướng án xử trí cấp cứu, hiệp đồng, chuyển tuyến nạn nhân SNSN cho mỗi hoạt động huấn luyện, diễn tập. Tổ chức tập huấn, huấn luyện về phòng chống SNSN.
Riêng đối với đơn vị huấn luyện chiến sĩ mới, quân y và chỉ huy đơn vị phải nắm chắc kết quả khám phúc tra sức khỏe của chiến sĩ, tiền sử gia đình, bản thân, điều kiện, thói quen sinh hoạt của từng chiến sĩ để quản lý yếu tố nguy cơ, bố trí huấn luyện, điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp.
Trong đó, cần chú ý những trường hợp có nguy cơ cao bị SNSN (thừa cân, đang có bệnh lý cấp tính hoặc mới hồi phục sau bệnh lý cấp tính, tiền sử tim mạch…) để xem xét dừng luyện tập và đề xuất chế độ luyện tập phù hợp, bảo đảm thời gian thích nghi khi hoạt động trong điều kiện nắng nóng với đặc điểm sức khỏe từng cá thể.
Quân y Lữ đoàn Đặc công Hải quân 126 chăm sóc sức khỏe bộ đội
Đại tá Dương Văn Thiện cho biết thêm: “Để chủ động phòng tránh SNSN, Phòng Quân y đã tham mưu với thủ trưởng Cục Hậu cần-Kỹ thuật chỉ đạo các đơn vị trong toàn Quân chủng thực hiện nghiêm quy định, chỉ đạo, hướng dẫn; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn quân nhân nắm chắc biện pháp phòng tránh, nguy cơ, cách nhận biết biểu hiện SNSN, kỹ thuật cấp cứu cơ bản, đặc biệt là xử trí cấp cứu tại chỗ.
Ngành Quân y cũng phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị liên quan xây dựng, điều chỉnh, bổ sung kế hoạch huấn luyện, luyện tập phù hợp diễn biến thời tiết khí hậu; tăng cường kiểm tra, đánh giá, rà soát, củng cố, bổ sung đầy đủ nội dung bảo đảm quân y cho công tác phòng chống SNSN gồm: thuốc, dịch truyền, trang bị, phương tiện cấp cứu, lều cấp cứu say nắng, say nóng…”.
Phúc Vinh
NGUYÊN TẮC CẤP CỨU SNSN
- Sớm, kịp thời.
- Loại bỏ nguyên nhân và yếu tố nguy cơ.
- Nhanh chóng hạ nhiệt độ lõi bằng nhiều biện pháp.
- Duy trì, hỗ trợ các chức năng sống.
- Vừa cấp cứu, vừa vận chuyển bệnh nhân.
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về
bhqdt@baohaiquanvietnam.vn
