HQ Online - Hơn sáu thập niên đã trôi qua kể từ ngày 23/10/1961, khi Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Đoàn 759 - tiền thân của Lữ đoàn 125, Vùng 2 Hải quân ngày nay, giá trị lịch sử và hiện thực của Đường Hồ Chí Minh trên biển vẫn vẹn nguyên ý nghĩa. Đó không chỉ là bản anh hùng ca của những con tàu không số và những chiến sĩ Hải quân quả cảm, mà còn là kết tinh của đường lối chiến tranh nhân dân, nghệ thuật tổ chức lực lượng, tư duy chiến lược và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Phát huy giá trị ấy trong tình hình mới là yêu cầu có ý nghĩa chiến lược đối với xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại; bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Đường Hồ Chí Minh trên biển - biểu tượng của ý chí độc lập, tự chủ, trí tuệ quân sự Việt Nam và sức mạnh chiến tranh nhân dân trên hướng biển. Đường Hồ Chí Minh trên biển ra đời từ yêu cầu cấp thiết của cách mạng miền Nam, đồng thời thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng hậu phương lớn miền Bắc, chi viện tiền tuyến lớn miền Nam.
Trong điều kiện đối phương kiểm soát gắt gao các tuyến hàng hải, tăng cường tuần tra, phong tỏa và sử dụng nhiều phương tiện hiện đại để ngăn chặn, việc tổ chức một tuyến vận tải quân sự bí mật trên biển là quyết định táo bạo, sáng tạo, đòi hỏi bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực tổ chức chặt chẽ và nghệ thuật tác chiến linh hoạt.
Đường Hồ Chí Minh trên biển là một kỳ tích, một huyền thoại góp phần cùng quân và dân miền Nam đánh thắng chiến lược "Chiến tranh cục bộ" và "Việt Nam hóa chiến tranh" của đế quốc Mỹ. Nguồn: TTXVN
Những con tàu không số không đơn thuần vận chuyển vũ khí, đạn dược, mà còn chuyên chở niềm tin, ý chí thống nhất đất nước và tình cảm sâu nặng của hậu phương đối với tiền tuyến. Mỗi chuyến đi là một cuộc đấu trí căng thẳng với đối phương, một thử thách nghiệt ngã trước sóng to, gió lớn, bão tố và những tình huống hiểm nghèo. Trước nguy cơ bị phát hiện, cán bộ, chiến sĩ trên tàu nhiều lần phải chủ động xử trí linh hoạt, kiên quyết bảo vệ bí mật tuyến đường và hàng hóa, kể cả chấp nhận hy sinh để không để vũ khí, tài liệu rơi vào tay địch.
Điều làm nên sức sống bền vững của tuyến đường không chỉ nằm ở lòng dũng cảm, mà còn ở trí tuệ tổ chức và nghệ thuật vận dụng chiến tranh nhân dân. Những con tàu có hình thức, phương thức hoạt động phù hợp từng điều kiện; những bến bãi được tổ chức bí mật; những cơ sở cách mạng và lực lượng tại chỗ kiên trì bám trụ đã tạo thành một mạng lưới liên hoàn giữa hậu phương, tuyến vận tải và chiến trường.
Sự phối hợp giữa lực lượng Hải quân, các cơ quan chiến lược, địa phương ven biển và Nhân dân đã biến một tuyến vận tải đặc biệt thành biểu tượng sinh động của thế trận lòng dân trên biển. Thực tiễn ấy khẳng định một chân lý: Trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, vũ khí, phương tiện có vai trò quan trọng, nhưng nhân tố quyết định vẫn là con người, là bản lĩnh chính trị, trí tuệ, tổ chức chỉ huy và sức mạnh được tạo nên từ lòng dân. Khi đường lối đúng đắn được kết hợp với phương pháp sáng tạo, khi lực lượng vũ trang gắn bó máu thịt với Nhân dân, những giới hạn tưởng chừng không thể vượt qua đều có thể được hóa giải bằng ý chí và hành động thực tiễn.
Phát huy giá trị Đường Hồ Chí Minh trên biển trước hết là vận dụng sáng tạo bài học về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân trên hướng biển.
Trong điều kiện mới, biển không chỉ là không gian sinh tồn, cửa ngõ giao thương và nguồn lực phát triển kinh tế, mà còn là địa bàn chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế. Những biến động của tình hình khu vực, cạnh tranh chiến lược giữa các nước, tranh chấp chủ quyền, các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đặt ra yêu cầu phải chủ động chuẩn bị đất nước từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.
Tàu của Đoàn 125 Hải quân chở bộ đội vào tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh, năm 1975. Ảnh: Tư liệu
Bài học từ tuyến đường vận tải chiến lược trên biển nhắc nhở chúng ta rằng sức mạnh quốc phòng không thể chỉ được đo bằng số lượng vũ khí, trang bị hay quy mô lực lượng thường trực. Sức mạnh ấy phải được tạo dựng từ nền tảng chính trị, tinh thần của toàn dân tộc; từ tiềm lực kinh tế, khoa học, công nghệ; từ năng lực tổ chức, huy động và phối hợp các lực lượng; từ khả năng duy trì hoạt động của đất nước khi xuất hiện tình huống phức tạp. Một nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại phải có thế trận rộng khắp, lực lượng nòng cốt tinh nhuệ, cơ chế phối hợp hiệu quả và khả năng chuyển hóa tiềm lực thành sức mạnh bảo vệ Tổ quốc.
Vì vậy, cần tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp và Nhân dân về vị trí chiến lược của biển, đảo. Giáo dục truyền thống Đường Hồ Chí Minh trên biển phải gắn với bồi dưỡng lòng yêu nước, ý thức chủ quyền, trách nhiệm công dân và năng lực tham gia bảo vệ biển, đảo bằng những hành động thiết thực.
Đối với các địa phương ven biển, yêu cầu quan trọng là kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế với củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh; xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh; chăm lo đời sống Nhân dân; phát huy vai trò của ngư dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định trên biển.
Đặc biệt, cần nhận thức sâu sắc rằng, thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh trên biển không chỉ hình thành ở những địa bàn tiền tiêu, mà được tạo dựng từ cả chiều sâu đất liền, hệ thống cảng biển, cơ sở hậu cần, hạ tầng giao thông, công nghiệp, thông tin liên lạc và tiềm lực khoa học, công nghệ của quốc gia. Sự kết nối chặt chẽ giữa các không gian ấy sẽ góp phần tạo nên thế trận liên hoàn, thống nhất, có khả năng huy động sức mạnh tổng hợp khi cần thiết.
(Còn nữa)
Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu
Phó Viện trưởng, Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về
bhqdt@baohaiquanvietnam.vn
