Phân tích phổ điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng đề thi năm nay đã tăng khả năng phân loại, phản ánh sát hơn năng lực của thí sinh, đồng thời tạo cơ sở tin cậy hơn cho tuyển sinh đại học và gợi mở nhiều vấn đề cần tiếp tục đổi mới trong giáo dục phổ thông.
Phổ điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 cho thấy đề thi đã thay đổi rõ rệt về độ phân hóa
Sáng 1/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố kết quả Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Phân tích phổ điểm kỳ thi, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng đề thi năm nay đã tăng khả năng phân loại, phản ánh sát hơn năng lực của thí sinh, đồng thời tạo cơ sở tin cậy hơn cho tuyển sinh đại học và gợi mở nhiều vấn đề cần tiếp tục đổi mới trong giáo dục phổ thông.
Nhận định về kết quả Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) năm 2026, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho biết: Đây là năm thứ hai kỳ thi được tổ chức theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Phổ điểm do Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố cho thấy đề thi năm nay đã có sự thay đổi rõ rệt phân hóa về điểm và độ khó của đề thi, khác xa so với năm trước.
Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, năm nay tỉ lệ tổng số bài thi đạt điểm giỏi (từ 8 điểm trở lên, riêng môn Ngữ văn từ 7 điểm trở lên) so với năm 2025 đều giảm ở hầu hết ở tất cả các môn, trong khi tỉ lệ các bài thi dưới trung bình tăng lên đáng kể ở nhiều môn học.
GS.TSKH Nguyễn Đình Đức đánh giá đây là tín hiệu tích cực, cho thấy đề thi đã nâng cao khả năng phân loại, khắc phục tình trạng phổ điểm dồn nhiều ở mức khá, giỏi như một số năm trước.
Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, ở môn Toán, tỉ lệ bài thi đạt từ 8 điểm trở lên là 11,78%, thấp hơn đáng kể so với các năm 2022-2024 (dao động từ 15,1% đến 21,8%), nhưng cao hơn mức 3,58% của năm 2025.
Đối với Ngữ văn, tỉ lệ thí sinh đạt từ 7 điểm trở lên còn 35,39%, giảm mạnh so với 51,16% của năm 2025 và 64,57% của năm 2024. Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, đây là lần đầu tiên sau nhiều năm phổ điểm môn Ngữ văn có sự phân hóa rõ như vậy.
Ở môn Vật lí, tỉ lệ các thí sinh đạt từ 8 điểm trở lên giảm xuống 7,86%, thấp hơn nhiều so với các năm trước (từ 21,31% đến 28,68%).
Môn Địa lí cũng ghi nhận mức giảm rất mạnh khi tỉ lệ điểm từ 8 trở lên chỉ còn 2,8%, trong khi năm 2025 là 22,7% và năm 2024 lên tới 31%.
Đáng chú ý nhất là môn Giáo dục Kinh tế và Pháp luật, khi tỉ lệ bài thi đạt từ 8 điểm trở lên chỉ còn 0,72%, giảm rất sâu so với 32,78% của năm 2025.
Trong khi đó, môn Sinh học là môn có phổ điểm ổn định nhất nhiều năm qua, tỉ lệ bài thi đạt từ 8 điểm trở lên tiếp tục duy trì quanh mức 10%.
Đối với môn Tiếng Anh, năm nay tỉ lệ bài thi đạt từ 8 điểm trở lên đạt 8,9%, thấp hơn giai đoạn 2021-2024. Năm 2025, tỉ lệ này là 4%. Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, điều này phù hợp với việc từ năm 2025 chuẩn đầu ra môn Tiếng Anh ở bậc THPT được nâng từ trình độ A2 lên B1.
Đối với môn Tin học, tỉ lệ bài thi đạt từ 8 điểm trở lên là 10,35%, giảm so với năm đầu tiên tổ chức thi vào năm 2025. Đáng lưu ý là năm nay, số lượng thí sinh đăng ký dự thi đã tăng gần 2,4 lần so với năm ngoái.
Nhóm STEM và ngoại ngữ vẫn còn nhiều thách thức
Bên cạnh xu hướng giảm tỷ lệ điểm cao, GS Đức đặc biệt lưu ý tỉ lệ bài thi dưới trung bình ở nhiều môn vẫn ở mức cao.
Tiếng Anh tiếp tục là môn có tỉ lệ dưới trung bình cao nhất với 55,6%, tăng so với mức 45% của năm trước, và ở mức trên 40% trong nhiều năm trước.
Ở nhóm STEM, tỉ lệ bài thi dưới trung bình ở mức rất cao: Toán là 42,34%, Vật lý 42,69%, Sinh học 34,7%, Hóa học 24,44% và Tin học 27,83%.
Đáng lưu ý là năm nay trong nhóm khoa học xã hội, Địa lý và Giáo dục kinh tế và pháp luật đều có trên 50% bài thi dưới trung bình, môn Lịch sử là 32,84%.
Đáng chú ý ở môn Ngữ văn năm nay, môn Ngữ văn có 15,2% bài thi dưới trung bình – là môn có tỉ lệ thí sinh có điểm dưới trung bình thấp nhất (và cũng là môn có tỉ lệ điểm giỏi cao nhất - 35,39%) trong tất cả các môn thi.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026: Mặt bằng điểm trung bình giữa các môn được điều chỉnh hợp lý
Từ những phân tích phổ điểm trên, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức rút ra một số nhận định đáng chú ý về chất lượng đề thi, chất lượng giáo dục phổ thông cũng như ý nghĩa của kỳ thi đối với tuyển sinh đại học.
Thứ nhất, mặt bằng điểm trung bình giữa các môn đã được điều chỉnh hợp lý hơn so với năm 2025. Những môn vốn có điểm trung bình cao được điều chỉnh xuống, một số môn có điểm trung bình thấp đã có sự cải thiện để các điểm trung bình của các môn không chênh lệch lớn, đảm bảo sự công bằng trong việc đánh giá giữa các môn.
Thứ hai, việc tỉ lệ điểm giỏi giảm đáng kể và tỷ lệ điểm dưới trung bình tăng mạnh ở nhiều môn không phải là tín hiệu tiêu cực mà cho thấy đề thi đã nâng cao khả năng phân loại, bám sát yêu cầu đánh giá "học thật – nhân tài thật" và từng bước đáp ứng tốt hơn yêu cầu vừa xét tốt nghiệp THPT, vừa phục vụ tuyển sinh đại học.
Chất lượng dạy và học các môn STEM và Tiếng Anh cần tiếp tục cải thiện
Thứ ba, tỉ lệ bài thi dưới trung bình vẫn ở mức cao ở các môn STEM và Tiếng Anh cho thấy chất lượng dạy và học các lĩnh vực này cần tiếp tục được cải thiện.
Đặc biệt trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 và thực hiện Nghị quyết 71 về đổi mới giáo dục, cũng như triển khai thực hiện chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường - thì đây là những chỉ số và cảnh báo quan trọng, để ngành giáo dục và toàn xã hội quan tâm mạnh mẽ và quyết liệt hơn nữa để đẩy mạnh giáo dục STEM, nâng cao năng lực toán học, khoa học tự nhiên, tin học và ngoại ngữ cho học sinh trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực quan trọng nhất để phát triển đất nước như hiện nay.
Điểm học bạ tổng thể vẫn cao hơn điểm thi tốt nghiệp
Thứ tư, kết quả đối sánh giữa điểm thi và học bạ tiếp tục cho thấy điểm học bạ tổng thể vẫn cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT.
Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, đây cũng là một trong những lý do khiến nhiều trường đại học, đặc biệt là các trường tốp đầu, ngày càng thận trọng, thậm chí không sử dụng kết quả học bạ như một phương thức tuyển sinh độc lập.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đã thành công, từng bước tiệm cận mục tiêu "hai trong một"
Với tỉ lệ tốt nghiệp đạt 99,01%, cùng công tác tổ chức thi nghiêm túc, khách quan, đề thi có khả năng phân loại tốt hơn và phổ điểm phản ánh sát hơn năng lực của thí sinh, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức đánh giá kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đã thành công, từng bước tiệm cận mục tiêu "hai trong một": Vừa đáp ứng yêu cầu xét công nhận tốt nghiệp THPT, vừa cung cấp dữ liệu đủ độ tin cậy cho tuyển sinh đại học.
Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, giá trị của kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ nằm ở kết quả tốt nghiệp hay tuyển sinh. Mà thông qua việc thi, khi phân tích đối sánh phổ điểm từng môn, với từng địa phương, các vùng miền và với học bạ còn cung cấp bức tranh toàn diện về chất lượng giáo dục phổ thông trên phạm vi cả nước, qua đó giúp cho công tác quản lý chất lượng giáo dục.
Từ các chỉ số này, Bộ và các cơ quan Nhà nước, các địa phương, các trường THPT có cơ sở điều chỉnh công tác quản lý, quản trị, đầu tư, điều chỉnh - đổi mới hoạt động giảng dạy cũng như công tác kiểm tra, đánh giá, qua đó từng bước nâng cao chất lượng giáo dục.
Dự báo điểm chuẩn tuyển sinh đại học năm 2026 giảm ở nhiều ngành, nhiều trường
Mặc dù những năm gần đây nhiều trường đại học sử dụng thêm các kỳ thi đánh giá năng lực hoặc tổ chức kỳ thi riêng, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn là một trong những phương thức tuyển sinh quan trọng được hầu hết các cơ sở giáo dục đại học sử dụng.
Từ diễn biến phổ điểm năm 2026, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức dự báo nếu tỷ lệ chỉ tiêu xét tuyển bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT không có biến động lớn, điểm chuẩn của nhiều trường đại học sẽ giảm so với năm 2025.
Đối với các ngành và các trường đại học thuộc nhóm tốp trên, đặc biệt ở những tổ hợp như A01 và C00 – năm nay điểm chuẩn có thể giảm khoảng 1-3 điểm.
Trong khi đó, nhiều ngành, nhiều trường ở tốp trung bình sẽ có mức điểm chuẩn phổ biến từ khoảng 15-21 điểm, nhiều khả năng chỉ dao động trong biên độ khoảng trên dưới 1 điểm.
GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cũng đánh giá cao những điều chỉnh trong Quy chế tuyển sinh năm 2026, đặc biệt là quy định ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào 15 điểm đối với tổ hợp ba môn xét tuyển.
Theo ông, quy định này cùng với phổ điểm có khả năng phân hóa tốt hơn sẽ giúp các cơ sở giáo dục đại học có thêm cơ sở để nâng cao chất lượng đầu vào và tiếp tục sử dụng kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT như một phương thức tuyển sinh quan trọng.
Cần tiếp tục đổi mới để nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông
Bên cạnh việc đánh giá cao chất lượng tổ chức kỳ thi và khả năng phân loại của đề thi, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng kết quả năm nay cũng cho thấy một số lĩnh vực cần tiếp tục được quan tâm để nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông.
Theo GS Đức, môn Tiếng Anh vẫn là điểm yếu của phần lớn học sinh Việt Nam khi tỷ lệ bài thi dưới trung bình còn ở mức cao. Đây là tín hiệu cho thấy cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ việc dạy và học ngoại ngữ ở bậc THPT nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Bên cạnh đó, tỉ lệ bài thi dưới trung bình của các môn Toán, Vật lý, Hóa học và Tin học cũng phản ánh yêu cầu phải tiếp tục đầu tư cho giáo dục STEM.
Theo ông, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc nâng cao năng lực toán học, khoa học tự nhiên, tin học và ngoại ngữ cần được coi là nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục phổ thông, bởi đây là những kiến thức nền tảng cốt lõi để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và làm chủ, phát triển các công nghệ chiến lược.
GS.TSKH Nguyễn Đình Đức đánh giá cao việc đề thi các môn khoa học xã hội năm nay có chuyển biến mạnh mẽ theo hướng tăng khả năng phân loại.
Ông đề nghị đổi mới hơn nữa việc ra đề cũng như hoạt động giảng dạy và học môn Ngữ văn. Theo ông, đề thi môn Ngữ văn cần phân hóa mạnh mẽ hơn nữa, tiếp tục theo hướng không chỉ kiểm tra kiến thức trong chương trình mà còn khuyến khích năng lực cảm thụ, tư duy, nuôi dưỡng văn hóa đọc, bồi đắp nhân cách, ý chí và khát vọng của học sinh.
Về tổng thể, ông cho rằng, việc hằng năm Bộ tiếp tục hoàn thiện đề thi THPT theo hướng đánh giá đúng năng lực thực chất, đồng thời qua kỳ thi THPT định hướng đổi mới phương pháp dạy và học, thông qua kỳ thi THPT góp phần nâng cao chất lượng tuyển sinh đầu vào đại học là những nỗ lực và đóng góp rất đúng hướng và tích cực, sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Theo chinhphu.vn
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về
bhqdt@baohaiquanvietnam.vn
