Từ câu chuyện 70 năm trước, quay lại với thực tại, làng chài Nam Ô vào những ngày giáp Tết Nhâm Dần, bóng cờ ngũ sắc bay lất phất trên cột cờ Miếu Bà Liễu Hạnh. Theo truyền thuyết dân gian Việt Nam, bà là con thứ 2 của Ngọc hoàng Thượng đế 3 lần giáng trần. Triều đình nhà Nguyễn sau này nhiều lần ban sắc phong cho bà là “Mẫu nghi thiên hạ - Mẹ của muôn dân”. Các cụ già đi qua Miếu Bà Liễu Hạnh và cho biết, nơi này từng được xem như là chốn linh thiêng nhất ở đất Đà Nẵng, nhiều chục năm trước, cư dân ở phố đều phải dồn về Nam Ô để làm thuê kiếm sống bằng nghề đánh cá cơm, vây cá trích. Thành quả có được hàng mấy trăm năm đó là nhờ ơn của bà Liễu Hạnh và Huyền Trân Công chúa ban phước cho dân lành có cuộc sống no đủ.
Ngày cuối năm, từ làng chài Nam Ô nhìn ra biển đầy những chiếc thuyền gắn máy nhỏ đang nằm im lìm sau một đêm ra biển đánh bắt. Thuyền nằm trải dài trên bờ vịnh cong cong như hình bán nguyệt ăn sâu vào đất liền.
Địa thế của Nam Ô chính là nguyên nhân từng biến nơi đây thành thủ phủ nghề cá của thành phố Đà Nẵng một thời. Do vịnh nước tương đối kín sóng, gió, mỗi đêm ngư dân kéo buồm đi khoảng gần 1 giờ ra biển, sau đó thả lưới đánh cá, sáng sớm thuyền lại trở về với cá đầy khoang. Nơi đây từng có một trạm để tiếp nhận thư từ, khiêng cáng quan lại từ Huế vào thành phố Đà Nẵng và ngược lại, vì vậy, chắc chắn Nam Ô là nơi tiếp nhận, giao thoa nhiều luồng văn hóa vùng miền. Dù là nơi sớm tiếp nhận nền văn minh của phương Tây, nhưng có những tục lệ như cúng tạ việc làm rơi đồ vật trên tàu xuống biển vẫn được người dân làng chài lưu giữ đến mãi về sau.
Một góc làng chài Nam Ô
“Không hiểu sao, thu nhập của ghe tui mấy bữa nay chẳng có. Chu, bạn bè hắn trên ghe làm rớt cái chén nên chắc cô bác quở, làm ăn không ra chi” - ông Rễ thuật lại đoạn đối thoại mà ông từng nghe từ ông chủ thuyền là Dương Hựu Thử đối đáp với cô Cử, là người chủ tế của điện thờ. Vậy rồi, cô Cử vẽ ngay một cái tô ra giấy và ông chủ thuyền vội vã chạy về bãi biển Nam Ô, lặng lẽ đốt rồi thổi tro xuống nước. Xong việc, buổi chiều đó, ông Thử lại hè anh em đi biển, nhưng dặn chừng, đừng để thêm cái chi rơi rớt xuống biển, vì biển mà nổi giận thì ngư dân cũng hết đường mưu sinh.
Bài, ảnh: Lê Văn Chương
