Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là ba trụ cột quan trọng cho sự phát triển

Đây là cuộc cách mạng phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Khoa học và công nghệ có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong xã hội. Dưới sự tác động của khoa học và công nghệ, xã hội đã có những bước phát triển mạnh mẽ, tạo ra một xu hướng mà ở đó tri thức, đặc biệt là tri thức khoa học và công nghệ ngày càng đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của xã hội.

Cách mạng khoa học và công nghệ đang thúc đẩy toàn cầu hóa và tạo ra nền sản xuất mới và nền kinh tế (kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn...) có hàm lượng trí tuệ cao, giải phóng sức lao động của con người; tri thức đang trở thành yếu tố quan trọng đặc biệt của nền sản xuất mới, ngày càng quyết định định hướng của tiến bộ kỹ thuật và sản xuất, là nguồn tạo ra của cải vô tận. Cách mạng khoa học và công nghệ tạo ra các phát minh khoa học, kỹ thuật và công nghệ sản xuất mới có ảnh hưởng lớn và thay đổi toàn bộ lực lượng sản xuất, biến đổi nhiều quan hệ xã hội. Đối với quốc phòng và an ninh, cách mạng khoa học và công nghệ đang tạo ra đột phá mới trong chiến tranh hiện đại, nhiều loại vũ khí mới ứng dụng thành tựu khoa học và công nghệ mới (AI) tạo ra nhiều phương thức tác chiến mới, nhiều loại hình chiến tranh mới...

Viện Kỹ thuật Hải quân thực hiện nhiệm vụ sửa chữa đạn ngư lôi. Ảnh: Mạnh Tưởng

Thế giới đang chứng kiến một chuyển dịch mang tính cách mạng sang kỷ nguyên số, nơi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành nền tảng sống còn cho sự phát triển của mỗi quốc gia. Bài học từ các quốc gia đi trước càng khẳng định tính đúng đắn của định hướng này. Các quốc gia này nắm bắt tốt xu hướng công nghệ mới như: AI, điện toán lượng tử, chuỗi khối (Blockchain), Metaverse (vũ trụ ảo), công nghệ sinh học..., qua đó thúc đẩy năng suất lao động, tạo ra ngành nghề mới, lực lượng sản xuất mới và vươn lên nhóm nền kinh tế dẫn đầu, trở thành các cường quốc trên thế giới. Rõ ràng, đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chính là yếu tố mấu chốt giúp các quốc gia “đi tắt, đón đầu”.

Lấy dân làm gốc, phát huy sức mạnh bền vững của quốc gia

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, quan điểm “lấy dân làm gốc” luôn là nền tảng hình thành sức mạnh quốc gia và bảo đảm sự trường tồn của đất nước. Thực tiễn p...

Hàn Quốc là ví dụ tiêu biểu. Từ thập niên 1960 với mức thu nhập bình quân đầu người tương đương các nước kém phát triển ở châu Phi, vươn lên trở thành cường quốc công nghiệp và công nghệ cao trong vòng chưa đầy nửa thế kỷ. Bí quyết của họ nằm ở chiến lược tập trung đầu tư cho khoa học công nghệ và R&D (Research and Development-nghiên cứu và phát triển). Đến nay, Hàn Quốc thuộc nhóm dẫn đầu thế giới về cường độ đầu tư R&D (trên 4,5% GDP) và liên tục đứng top đầu các bảng xếp hạng sáng tạo toàn cầu. Tương tự, Israel vươn mình thành “quốc gia khởi nghiệp” với tỷ lệ đầu tư R&D cao nhất thế giới (khoảng 5% GDP) và hệ sinh thái sáng tạo hàng đầu. Trung Quốc trong hai thập niên qua đã tăng chi cho nghiên cứu khoa học từ mức 0,5% GDP lên khoảng 2,5% GDP, tạo nền móng cho những bước nhảy vọt về công nghệ như ngày nay.

Kể từ ngày thành lập và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn thống nhất chủ trương, nhất quán xuyên suốt trong lãnh đạo phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, là động lực then chốt để thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Từ Đại hội VI đến Đại hội XIII, Đảng ta luôn khẳng định vai trò trung tâm của khoa học, công nghệ trong sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng và Chiến lược phát triển kinh tế, xã hội 2021-2030 nhấn mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là ba trụ cột quan trọng cho sự phát triển của Việt Nam trong thập niên tới.

Trên thực tế, sau 40 năm đổi mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã góp phần to lớn vào sự phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và giữ vững quốc phòng, an ninh quốc gia. Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, khoa học và công nghệ góp phần xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; phát triển công nghiệp quốc phòng, bảo đảm vũ khí trang bị hiện đại, tăng cường khả năng phòng thủ, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Khẳng định kết quả toàn diện của đất nước, tại Hội nghị Trung ương 10 khóa XIII, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm nhận định: “Với những thành tựu vĩ đại sau gần 80 năm lập nước, với thế và lực đã tích lũy được, với thời cơ, vận hội mới, chúng ta đã hội tụ đủ điều kiện và đang đứng trước cơ hội lịch sử để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, thực hiện thành công tâm nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh và ước vọng của toàn dân tộc, xây dựng thành công nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, sánh vai với các cường quốc năm châu".

Việc xác định đột phá phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là động lực chính để phát triển đất nước, đưa đất nước bứt phá vươn lên trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc là hoàn toàn có cơ sở, có tính kế thừa, phát triển liên tục thành tựu 40 năm đổi mới, phù hợp với xu thế chung của quốc tế, khu vực và điều kiện thực tế của nước ta.

 Đại tá NGUYỄN VIỆT HÙNG, Trưởng phòng Khoa học quân sự, Bộ Tham mưu Hải quân