Trong bốn bước chuyển chiến lược của Đảng, bước chuyển thứ nhất - “Tổ chức và con người tạo năng lực hành động” không chỉ mang ý nghĩa là giải pháp trước mắt mà còn là tư duy mang tính nền tảng, quyết định sự thành công của toàn bộ tiến trình đổi mới.

Thông điệp ấy hàm chứa một triết lý quản trị hiện đại: mọi chủ trương đúng đắn chỉ trở thành hiện thực khi được hiện thực hóa bằng một tổ chức tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, trí tuệ, trách nhiệm cùng khát vọng cống hiến. Trong điều kiện tình hình thế giới, khu vực và Biển Đông diễn biến nhanh chóng, phức tạp, tư duy đó càng có ý nghĩa đặc biệt đối với nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam nói chung và Hải quân nhân dân Việt Nam nói riêng.

Từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo năng lực hành động”

Điểm mới nổi bật trong phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là không dừng lại ở yêu cầu xây dựng tổ chức hay nâng cao chất lượng cán bộ theo nghĩa truyền thống, mà nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng là tạo năng lực hành động. Đây là bước chuyển rất căn bản trong tư duy lãnh đạo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu bế mạc Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 3 (Khóa XIV). Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Trong nhiều năm, việc đánh giá tổ chức thường chú trọng vào cơ cấu, biên chế, quy trình; đánh giá cán bộ chủ yếu dựa trên bằng cấp, kinh nghiệm hoặc quá trình công tác. Nay, thước đo quan trọng nhất được chuyển sang khả năng biến nghị quyết thành kết quả, biến quyết tâm chính trị thành hiệu quả thực tiễn. Một tổ chức mạnh không phải là tổ chức đông người mà là tổ chức có khả năng phản ứng nhanh, ra quyết định đúng, phối hợp hiệu quả và thực thi quyết liệt. Đó chính là tư duy quản trị quốc gia hiện đại mà Đảng ta đang từng bước xây dựng.

Tổ chức tinh gọn - tiền đề tạo sức mạnh quốc gia

Trong thời đại cạnh tranh chiến lược quyết liệt, tốc độ quyết định sức mạnh. Một bộ máy cồng kềnh, nhiều tầng nấc sẽ làm chậm quá trình ra quyết định, làm giảm hiệu quả quản trị và khiến các cơ hội phát triển bị bỏ lỡ. Bởi vậy, bước chuyển đầu tiên mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh gắn chặt với quá trình tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, rõ chức năng, rõ trách nhiệm, giảm trung gian, tăng hiệu quả điều hành.

Điều quan trọng hơn là tổ chức phải tạo điều kiện để người đứng đầu phát huy vai trò lãnh đạo, đồng thời phát huy trí tuệ tập thể, tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực. Một tổ chức hiện đại không phải là nơi mọi việc đều chờ chỉ đạo từ cấp trên mà là nơi mỗi cấp đều chủ động giải quyết công việc trong phạm vi trách nhiệm của mình. Đó cũng là điều kiện để đất nước nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ quân sự phát triển nhanh chóng.

Con người - nhân tố quyết định của mọi bước chuyển chiến lược

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc.” Quan điểm đó tiếp tục được phát triển trong tư duy lãnh đạo hiện nay. Nếu tổ chức tạo nên “khung xương”, thì con người chính là “hồn cốt, mạch nguồn” của tổ chức. Muốn có năng lực hành động mạnh phải có đội ngũ cán bộ hội tụ đầy đủ phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ chuyên môn, tư duy đổi mới và bản lĩnh trước những thách thức mới.

Kiểm tra mô hình học cụ huấn luyện tại Lữ đoàn 127, Vùng 5 Hải quân

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ không chỉ là giỏi chuyên môn mà còn phải có năng lực số, tư duy toàn cầu, khả năng làm việc trong môi trường đa quốc gia, khai thác hiệu quả dữ liệu và công nghệ hiện đại. Đối với đội ngũ cán bộ quân đội, đặc biệt là sĩ quan chỉ huy, yêu cầu ấy còn cao hơn khi phải kết hợp giữa bản lĩnh chính trị vững vàng với trình độ khoa học quân sự hiện đại.

Vận dụng xây dựng Hải quân nhân dân Việt Nam hiện nay

Một cán bộ giỏi không chỉ có trình độ mà còn phải dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới vì lợi ích chung. Nói cách khác, “tổ chức” là nền tảng; “con người” là trung tâm; còn “năng lực hành động” mới là mục tiêu cuối cùng.

Các đơn vị ký kết phối hợp bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Chiều 28/7, Ban Chỉ đạo 35 Đảng ủy Công an tỉnh An Giang, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang, Vùng Cảnh sát biển 4 và Vùng 5 Hải quân tổ chức Hội nghị ký kết C...

Đối với Hải quân nhân dân Việt Nam, bước chuyển chiến lược về “tổ chức và con người tạo năng lực hành động” mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Biển Đông đang trở thành một trong những khu vực cạnh tranh chiến lược quyết liệt nhất thế giới. Những thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen; sự phát triển mạnh mẽ của chiến tranh công nghệ cao, tác chiến không gian mạng, trí tuệ nhân tạo, phương tiện không người lái, tên lửa siêu vượt âm và các hình thái tác chiến mới đang làm thay đổi sâu sắc nghệ thuật quân sự hiện đại.

Trong bối cảnh đó, Hải quân nhân dân Việt Nam muốn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo, trước hết phải xây dựng được tổ chức hiện đại và con người hiện đại. Đó là yêu cầu mang tính tất yếu.

Trước hết, tiếp tục kiện toàn tổ chức lực lượng theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiện đại, phù hợp với nghệ thuật tác chiến trên biển trong điều kiện mới. Việc điều chỉnh tổ chức không đơn thuần là giảm đầu mối mà phải nâng cao khả năng chỉ huy, hiệp đồng, cơ động và phản ứng nhanh trên mọi hướng chiến lược. Mỗi cơ quan, đơn vị phải được tổ chức theo hướng tối ưu hóa chức năng, giảm chồng chéo, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng trong Quân chủng Hải quân (như tàu mặt nước, tàu ngầm, không quân hải quân, pháo binh-tên lửa bờ, hải quân đánh bộ, đặc công hải quân) và giữa Quân chủng Hải quân với các quân binh chủng, cũng như các lực lượng thực thi, bảo vệ chủ quyền quốc gia trên biển.

Thứ hai, xây dựng đội ngũ cán bộ Hải quân thực sự là lực lượng nòng cốt của quá trình hiện đại hóa. Đội ngũ sĩ quan hôm nay không chỉ phải giỏi chiến thuật, chiến dịch, chiến lược mà còn phải am hiểu công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, điều khiển vũ khí thông minh, tác chiến điện tử, an ninh mạng và ngoại ngữ. Người cán bộ Hải quân thời đại mới phải đủ năng lực làm chủ những trang bị hiện đại, đủ bản lĩnh xử trí các tình huống phức tạp trên biển, đồng thời có tư duy hội nhập quốc tế sâu rộng.

Thứ ba, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ-Người chiến sĩ Hải quân”, xây dựng văn hóa dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong toàn Quân chủng. Một trong những yêu cầu quan trọng của năng lực hành động là khắc phục tâm lý e ngại, né tránh trách nhiệm. Trong điều kiện tình hình trên biển đảo luôn biến động nhanh, phức tạp, khó lường, nếu cán bộ thiếu quyết đoán sẽ bỏ lỡ thời cơ hoặc xử trí không kịp thời, thiếu hiệu quả. Do đó, cần xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, dám đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung; đồng thời tăng cường kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm mọi quyết định đều dựa trên pháp luật, điều lệnh quân đội và lợi ích quốc gia.

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị và chỉ huy Hải quân. Tổ chức hiện đại phải được vận hành trên nền tảng số. Việc xây dựng trung tâm dữ liệu, hệ thống chỉ huy thông minh, bản đồ số, mô phỏng tác chiến, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích tình huống và hỗ trợ ra quyết định sẽ góp phần nâng cao đáng kể năng lực hành động của toàn Quân chủng. Đó cũng là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển của hải quân các nước trên thế giới.

Thứ năm, Hải quân là quân chủng chiến đấu, quân chủng kỹ thuật, do đó cần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với phát triển khoa học công nghệ quân sự hiện đại. Trong tương lai, lợi thế trên biển không chỉ phụ thuộc số lượng tàu chiến mà phụ thuộc rất lớn vào chất lượng nguồn nhân lực. Người làm chủ công nghệ sẽ làm chủ chiến trường. Bởi vậy, cần chú trọng đào tạo cán bộ trẻ, chuyên gia công nghệ đầu ngành, kỹ sư quân sự, nhà nghiên cứu khoa học biển, chuyên gia an ninh mạng và đội ngũ cán bộ chỉ huy có khả năng thích ứng nhanh với chiến tranh công nghệ cao. Tạo năng lực hành động để bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo.

Học viện Hải quân là trung tâm đào tạo cán bộ và nghiên cứu khoa học của Quân chủng Hải quân. Ảnh: CTV

Lịch sử Hải quân nhân dân Việt Nam anh hùng đã chứng minh rằng, mọi chiến công đều bắt nguồn từ sức mạnh của tổ chức và con người. Từ chiến thắng trận đầu 1964, rà phá thủy lôi (1967-1973), tham gia đánh bại chiến tranh phá hoại miền Bắc của đế quốc Mỹ, chiến công của Đặc công Hải quân, vận tải chiến lược chi viện miền Nam bằng Đường Hồ Chí Minh trên biển, giải phóng quần đảo Trường Sa và các đảo Tây Nam, làm nhiệm vụ quốc tế ở Lào và Campuchia, cho đến sự kiên cường bám biển, giữ đảo hôm nay… tất cả đều được tạo nên bởi bản lĩnh chính trị, ý chí quyết chiến quyết thắng và tinh thần đoàn kết của cán bộ, chiến sĩ Hải quân.

Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu bảo vệ chủ quyền biển đảo không chỉ là giữ vững từng tấc biển, từng hòn đảo mà còn phải bảo vệ lợi ích quốc gia trên biển, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước. Muốn vậy, Hải quân nhân dân Việt Nam phải trở thành lực lượng hiện đại cả về tổ chức, con người, công nghệ và phương thức tác chiến.

Đó chính là hiện thực hóa bước chuyển chiến lược đầu tiên mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã xác định. “Tổ chức và con người tạo năng lực hành động” không chỉ là một nội dung trong bốn bước chuyển chiến lược mà là chìa khóa mở ra mọi bước chuyển tiếp theo. Một tổ chức tinh gọn sẽ tạo nên bộ máy vận hành hiệu quả; một đội ngũ cán bộ ưu tú sẽ biến chủ trương thành hành động; còn năng lực hành động mạnh mẽ sẽ tạo nên sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên phát triển mới.

Đối với Hải quân nhân dân Việt Nam anh hùng, quán triệt sâu sắc bước chuyển chiến lược này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quá trình xây dựng Quân chủng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Đó không chỉ là yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc, mà còn là điều kiện để Hải quân tiếp tục khẳng định vai trò lực lượng nòng cốt trên hướng biển, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu

 Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam