Từ Trường Sa đến Chiến dịch 500 ngày đêm

Nhân dịp Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7/2026, khi cả nước đang hướng về Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", trái tim người Việt Nam càng thổn thức nhớ đến 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã anh dũng hy sinh tại vùng biển các đảo Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao thuộc quần đảo Trường Sa.

Đã 38 năm trôi qua kể từ sự kiện 14/3/1988, nhưng ký ức ấy chưa bao giờ phai nhạt. Đó không chỉ là ký ức về một trận chiến bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc, mà còn là ký ức về một nỗi đau đặc biệt: Nhiều người con ưu tú đã nằm lại giữa biển khơi, không còn cơ hội để trở về, không còn điều kiện để thực hiện xét nghiệm ADN, xác định danh tính như hàng trăm nghìn liệt sĩ trên đất liền.

Đó là sự nghiệt ngã của chiến tranh trên biển. Đó cũng là món nợ thiêng liêng mà Tổ quốc đời đời ghi nhớ.

Chiến tranh trên đất liền, dù khốc liệt đến đâu, vẫn còn hy vọng tìm được dấu tích của người đã khuất. Núi rừng có thể che chở hài cốt. Lòng đất có thể lưu giữ chứng tích. Công nghệ ADN hôm nay đang mở ra cơ hội đưa hàng vạn liệt sĩ trở về với tên tuổi, quê hương của mình.

Đoàn công tác đi thăm đặc khu Trường Sa dâng hương tưởng niệm các cán bộ, chiến sĩ Hải quân hy sinh vì chủ quyền biển đảo của Tổ quốc

Nhưng, biển thì khác, biển không giữ nguyên bất cứ điều gì. Sóng cuốn đi mọi dấu vết. Dòng hải lưu đưa những gì còn lại hòa vào đại dương. San hô phủ lên nơi các anh nằm xuống như một tấm khăn tang vĩnh cửu của biển cả.

Bởi vậy, có những cán bộ, chiến sĩ hy sinh mà gia đình mãi mãi không có một nắm đất quê hương để đặt lên mộ. Có những người mẹ suốt đời chỉ biết hướng ra Biển Đông mà gọi tên con. Có những người vợ chưa từng được nhìn thấy lần cuối gương mặt người chồng trẻ. Có những đứa con sinh ra khi cha đã hóa thành sóng nước. Và có cả những chàng trai trẻ, chưa một lần bẽn lẽn cầm tay người yêu, đã hoá thân vào biển cả...

Không phải vì Tổ quốc không tìm kiếm. Không phải vì đồng đội quên các anh. Mà bởi thiên nhiên đã giữ các anh lại với biển đảo.

Chính vì vậy, mỗi bước tiến của Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" càng làm nổi bật giá trị nhân văn sâu sắc của Đảng, Nhà nước, Quân đội và toàn dân trong hành trình tri ân những người đã hiến dâng trọn đời mình cho độc lập, tự do của dân tộc. Mỗi hài cốt được tìm thấy là một gia đình được khép lại nỗi chờ đợi mỏi mòn. Mỗi danh tính được xác định bằng ADN là một sự đoàn tụ sau nhiều thập niên cách biệt.

Nhưng, bên cạnh niềm vui ấy vẫn còn một khoảng lặng lớn. Đó là những người lính biển. Những người không còn mẫu vật, không còn di cốt, không còn dấu tích sinh học để khoa học hiện đại có thể đối chiếu. Khoa học có thể nhận diện ADN. Nhưng, khoa học không thể lấy ADN của sóng biển. Không thể giải mã ký ức của đại dương. Không thể xác định danh tính của những con người đã hòa vào lòng biển suốt gần bốn thập niên. Chính ở đó, giá trị của sự tưởng nhớ càng trở nên thiêng liêng hơn bao giờ hết.

Nếu ADN là sự xác nhận của khoa học, thì ký ức dân tộc là sự xác nhận của lịch sử. Nếu phòng thí nghiệm không thể gọi tên các anh, thì Tổ quốc sẽ gọi tên các anh bằng lòng biết ơn bất tận. Bởi các anh không mất tên.

Tên các anh được viết trên cột mốc chủ quyền.

Được viết trong lịch sử Hải quân nhân dân Việt Nam.

Lá thư của liệt sĩ Nguyễn Đức Tiệp

Cầm lá gửi của chú Nguyễn Đức Tiệp, bà Ngô Thị Phương Dung (là cháu dâu liệt sĩ) cho biết đây là kỷ vật duy nhất về liệt sĩ gia đình còn giữ được. Bao năm qu...

Được viết trong trái tim hàng triệu người Việt Nam.

Các anh đã ngã xuống trong tư thế bảo vệ lá cờ đỏ sao vàng trên bãi đá giữa biển khơi. Hình ảnh những người lính tay không vẫn quyết giữ cờ Tổ quốc đã trở thành biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước, của ý chí bảo vệ chủ quyền và của phẩm chất cao đẹp “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” trong thời bình.

Có người hỏi: Điều gì là phần thưởng lớn nhất dành cho người lính đã hy sinh? Không phải những vòng hoa. Không phải những tượng đài. Mà là việc đất nước hôm nay vẫn bình yên. Biển đảo hôm nay vẫn có những người lính ngày đêm canh giữ. Lá cờ Tổ quốc vẫn tung bay trên quần đảo Trường Sa. Đó chính là sự tiếp nối cao quý nhất đối với những người đã nằm lại.

Nỗi đau không thể xét nghiệm ADN và lời hẹn của Tổ quốc

Chiến dịch 500 ngày đêm vì thế không chỉ mang ý nghĩa tìm kiếm hài cốt. Sâu xa hơn, đó là hành trình tìm lại ký ức dân tộc; hành trình khẳng định một chân lý nhân văn: Không một người con nào của Tổ quốc bị lãng quên. Đối với những liệt sĩ không thể tìm thấy hài cốt, sự tri ân càng cần được nâng lên thành trách nhiệm văn hóa và đạo lý.

Mỗi tượng đài, mỗi công trình tưởng niệm, mỗi trang sử được viết trung thực, mỗi tiết học về chủ quyền biển đảo, mỗi chuyến hải trình đến với đặc khu Trường Sa hôm nay, mỗi thành viên trong Đoàn công tác đến thăm "quần đảo bão tố", lại trào dâng niềm xúc động và cảm phục về các Anh hùng liệt sĩ hy sinh bảo vệ quần đảo Trường Sa; mỗi ngọn nến được thắp lên trong Ngày Thương binh - Liệt sĩ đều là một cách để “nhận diện” các anh bằng ký ức cộng đồng.

Có những danh tính không cần ADN. Bởi lịch sử đã xác nhận, Nhân dân đã xác nhận, biển đảo đã xác nhận.

Trong truyền thống văn hóa Việt Nam, người đã khuất chỉ thực sự yên lòng khi được hậu thế tưởng nhớ. Với những Anh hùng liệt sĩ hy sinh bảo vệ quần đảo Trường Sa, sự tưởng nhớ ấy không dừng lại ở nước mắt. Nó phải được chuyển hóa thành ý chí xây dựng đất nước hùng cường, thành quyết tâm bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc, thành trách nhiệm gìn giữ môi trường hòa bình để không còn gia đình nào phải tiễn con ra đi mà không có ngày trở lại.

Còn Tổ quốc đã bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ. Mỗi bước tiến của đất nước hôm nay đều có phần máu xương của các anh. Mỗi con tàu vươn khơi, mỗi ngọn hải đăng sáng giữa biển đêm, mỗi công trình trên Trường Sa đều thấp thoáng bóng hình của những người đã ngã xuống và nằm lại phía chân trời sóng nước.

Cán bộ, học viên Học viện Hải quân dâng hoa, dâng hương các Anh hùng liệt sĩ Gạc Ma

Ngày 27/7 hằng năm không chỉ là ngày của những nén hương trên nghĩa trang liệt sĩ. Đó còn là ngày mỗi người Việt Nam hướng về Biển Đông bằng tất cả lòng biết ơn. Bởi dưới lòng biển sâu ấy vẫn còn những người con của đất nước chưa thể trở về.

Biển có thể cất giữ hình hài của người lính, nhưng không bao giờ có thể xóa nhòa danh tính của họ trong lịch sử dân tộc. Nếu ADN là sự xác nhận của khoa học, thì độc lập, chủ quyền được giữ vững hôm nay chính là sự xác nhận thiêng liêng nhất đối với sự hy sinh của các anh.

Tên của các anh chính là Tổ quốc.

Địa chỉ của các anh chính là Trường Sa.

Ngôi mộ của các anh là Biển Đông.

Và người thân của các anh không chỉ là gia đình ruột thịt, mà là hơn một trăm triệu đồng bào Việt Nam. Bởi thế, lời hứa thiêng liêng của hôm nay không chỉ là tiếp tục tìm kiếm những người còn có thể trở về, mà còn là gìn giữ ký ức về những người mãi mãi ở lại với biển. Đó là lời hứa của hiện tại với quá khứ; của những người đang sống với những người đã hiến dâng trọn tuổi xuân cho non sông.

Biển vẫn ngày đêm vỗ sóng. Sóng như lời ru bất tận của đất mẹ. Và trong tiếng sóng ấy, dường như vẫn vọng về lời nhắn gửi của những người lính hy sinh bảo vệ chủ quyền quần đảo Trường Sa thân yêu: Hãy yêu Tổ quốc bằng hành động, giữ gìn hòa bình bằng bản lĩnh, bảo vệ chủ quyền bằng trí tuệ, đoàn kết và sức mạnh của cả dân tộc.

Đó chính là cách tri ân sâu sắc nhất. Đó cũng là “xét nghiệm ADN” đặc biệt nhất mà lịch sử dành cho các anh: ADN của lòng yêu nước, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, không bao giờ mất đi, không bao giờ bị sóng biển cuốn trôi.

NVS