Bay biển - Phép thử bản lĩnh phi công Hải quân

Không gian bay giữa biển trời

Khi chiếc máy bay rời đất liền, tiến dần ra vùng biển xa, đường chân trời phía trước buồng lái bắt đầu nhạt dần. Chỉ ít phút sau, ranh giới giữa bầu trời và mặt nước gần như biến mất. Trước mắt phi công chỉ còn một khoảng xanh mênh mông của biển và trời nối liền đến tận chân trời.

Lữ đoàn 954 huấn luyện bay giữa biển trời (Ảnh: ĐV)

Trong không gian ấy, không còn đồi núi, đường sá hay những khu dân cư quen thuộc để làm mốc định hướng. Phi công chỉ còn những tham số trên bảng thiết bị và sự tập trung tuyệt đối trong từng thao tác điều khiển.

Đối với các phi công của Lữ đoàn 954, đó là cảm giác quen thuộc mỗi khi thực hiện những chuyến bay huấn luyện trên biển-môi trường hoạt động được xem là khắc nghiệt nhất đối với lực lượng Không quân Hải quân.

Khác với bay trên đất liền, bay trên biển luôn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Trước hết là điều kiện khí tượng thủy văn; thời tiết trên biển thay đổi nhanh, nhiều khi chỉ trong thời gian ngắn có thể xuất hiện gió mạnh, mưa giông hoặc nhiễu động không khí. Bên cạnh đó, trên biển gần như không có các địa tiêu rõ ràng để định hướng, trước mắt phi công chỉ là một khoảng không gian rộng lớn gần như đồng nhất. 

 Đại tá Vương Đăng Nam, Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 954:

Bay trên biển đòi hỏi phi công phải luôn tập trung cao độ, làm chủ thiết bị bay và tuân thủ nghiêm các tham số kỹ thuật.

Những “ảo giác” trên biển

Phi công Lữ đoàn 954 tập trung theo dõi các tham số trong buồng lái trực thăng K32 (Ảnh: Hải Đăng)

Không chỉ chịu tác động của thời tiết và không gian rộng lớn, phi công còn phải đối mặt với những cảm giác đặc biệt khi bay trên biển. Một trong những hiện tượng thường gặp là “ảo giác mặt nước”.

Các đơn vị thuộc Vùng 5 Hải quân khai mạc Hội thi báo cáo viên cấp cơ sở

Sáng 24/3, tại tỉnh An Giang và Cà Mau, các đơn vị thuộc Vùng 5 Hải quân tổ chức khai mạc Hội thi báo cáo viên cấp cơ sở năm 2026. Chuẩn Đô đốc Trịnh Xuân Tù...

Khi mặt biển phẳng lặng hoặc ánh sáng thay đổi, phi công có thể bị nhầm lẫn về khoảng cách và độ cao. Trong những ngày thời tiết xấu hoặc tầm nhìn hạn chế, ranh giới giữa trời và biển gần như hòa làm một khiến việc xác định phương hướng càng khó khăn.

Đội hình bay của Lữ đoàn 954 tham gia nhiệm vụ A80 (Ảnh: CTV) 

Thiếu tá Trần Đại Dương, Phi công lái chính Phi đội 2, Lữ đoàn 954:

Khi bay trên biển, phi công phải làm chủ cảm giác không gian và tuyệt đối tin tưởng vào các thiết bị trong buồng lái. Nếu để cảm giác bên ngoài chi phối rất dễ dẫn đến sai lệch trong việc xác định độ cao hoặc phương hướng bay.

Trong nhiều tình huống, các mốc quan sát bằng mắt gần như không còn rõ ràng, buộc phi công phải dựa chủ yếu vào các tham số hiển thị trên bảng thiết bị để duy trì trạng thái bay ổn định. Điều này đòi hỏi sự tập trung cao độ và khả năng phối hợp chính xác giữa các thao tác điều khiển. Đây chính là yêu cầu bắt buộc đối với mỗi phi công.

Mỗi chuyến bay trên biển vì thế không chỉ là một bài bay kỹ thuật mà còn là bài kiểm tra khả năng làm chủ cảm giác không gian và bản lĩnh của người phi công trong buồng lái.

Tôi luyện bản lĩnh trong buồng lái

Để làm chủ môi trường đặc biệt đó, các phi công phải trải qua quá trình huấn luyện nghiêm ngặt với nhiều bài bay trên nhiều loại máy bay khác nhau.

Trong chương trình huấn luyện của lực lượng Không quân Hải quân, phi công thường xuyên thực hành các nội dung như bay đường dài trên biển, bay trinh sát tuần tiễu hoặc tìm kiếm cứu nạn. Một trong những nội dung khó nhất là bay treo và bay thấp trên mặt nước.

Tổ bay hiệp đồng nhiệm vụ trước khi thực hiện nhiệm vụ (Ảnh: ĐV)

Trước mỗi chuyến bay, tổ bay phải nghiên cứu kỹ nhiệm vụ, khu vực hoạt động và điều kiện khí tượng. Các phương án xử trí tình huống cũng được hiệp đồng cụ thể giữa các thành viên. Theo lệnh chỉ huy bay, máy bay tiến vào khu vực huấn luyện và giảm dần độ cao bay. Trên buồng lái, phi công liên tục theo dõi các tham số bay, giữ ổn định trạng thái máy bay theo yêu cầu của bài bay. Trong quá trình huấn luyện, các phi công thường xuyên phải xử lý những tình huống giả định sát với thực tế nhiệm vụ.

Máy bay của Lữ đoàn Không quân Hải quân 954 thực hiện bay huấn luyện trên biển (Ảnh: ĐV)

Thượng tá Trần Hoài Nam, Phi đội trưởng Phi đội 3 nhớ lại lần đang thực hiện nhiệm vụ trên biển thì phía trước xuất hiện vùng mây thấp kèm mưa cục bộ. Tầm nhìn giảm nhanh, các mốc quan sát gần như không còn rõ ràng. Tổ bay nhanh chóng báo cáo sở chỉ huy, chuyển sang bay theo thiết bị và sử dụng radar thời tiết để vòng tránh khu vực nhiễu động. Nhờ đó, máy bay đã điều chỉnh được đường bay, hoàn thành nhiệm vụ và trở về an toàn.

Giữa biển trời bao la, mọi sai sót dù nhỏ đều có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, mỗi chuyến bay huấn luyện là một lần thử thách đối với người phi công. Chính từ những giờ bay thầm lặng ấy, bản lĩnh của phi công Hải quân được tôi luyện ngày càng vững vàng, sẵn sàng làm chủ bầu trời biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Thuỳ Liên