HQ Online - Ngày 14/3/1988, tại các bãi đá Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam đã diễn ra trận chiến đấu bảo vệ chủ quyền biển đảo đầy bi tráng. Trong điều kiện lực lượng, vũ khí và phương tiện còn nhiều hạn chế, cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam vẫn kiên cường bám trụ, chiến đấu đến cùng để giữ vững chủ quyền Tổ quốc. 64 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, nằm lại giữa biển khơi.
Gần 4 thập kỷ trôi qua, ký ức về trận chiến ấy vẫn vẹn nguyên trong tâm trí những người lính còn sống sót. Với Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Lanh, lời thề giữ đảo của đồng đội trước khi ngã xuống vẫn còn vang vọng như mới hôm qua.
Trận chiến không cân sức
Chúng tôi tìm gặp Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Lanh tại xã Trường Minh, tỉnh Quảng Bình. Ông là một trong những người trực tiếp tham gia trận chiến bảo vệ bãi đá Gạc Ma năm 1988. Nhiều năm đã trôi qua, nhưng mỗi khi nhắc đến buổi sáng định mệnh ấy, giọng nói của ông vẫn chùng xuống.
Ông kể rằng, thời điểm đó lực lượng của ta chủ yếu là cán bộ, chiến sĩ hải quân trên các tàu vận tải và lực lượng công binh làm nhiệm vụ xây dựng đảo. Trong tay họ chỉ có những công cụ lao động như cuốc, xẻng, xà beng cùng một số súng bộ binh để tự vệ. Còn đối phương có tàu chiến, vũ khí hạng nặng. Một trận chiến đấu không cân sức. Dù vậy, tất cả vẫn kiên cường bám trụ, chấp hành nghiêm luật pháp quốc tế và đối sách trên biển, kiên quyết, kiên trì, kiềm chế tối đa và xử lý khôn khéo các tình huống nhằm bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.
Cán bộ, chiến sĩ Vùng 4 dâng hương tại Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma
Khoảng 16 giờ ngày 13/3/1988, các tàu HQ-604 và HQ-505 cơ động đến vị trí tại hai bãi đá Gạc Ma và Cô Lin, thả neo an toàn. Trên tàu HQ-604 lúc đó có cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn Công binh 83 (nay là Lữ đoàn Công binh 83) cùng nhiều vật tư, vật liệu xây dựng để triển khai công trình trên bãi đá.
Sáng sớm ngày 14/3, lực lượng trên tàu bắt đầu chuyển vật tư lên bãi đá Gạc Ma. Khi công việc đang được triển khai thì nhiều tàu chiến của đối phương xuất hiện, tiến sát khu vực và quay pháo uy hiếp. Từ loa phát thanh trên tàu, đối phương liên tục phát đi yêu cầu lực lượng Việt Nam rời khỏi khu vực. Dù bị uy hiếp, cán bộ, chiến sĩ ta vẫn bình tĩnh, kiềm chế và tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.
Vang vọng lời thề giữ đảo
Nhắc đến khoảnh khắc bước ngoặt của trận chiến, ông Lanh trầm ngâm nhớ lại: “Khoảng 6 giờ sáng hôm đó, chúng tôi chưa kịp nhận khẩu phần ăn sáng thì anh Trần Văn Phương (lúc đó là Phó đảo trưởng Gạc Ma), anh Lê Hữu Thảo (lúc đó là tiểu đội trưởng thuộc Lữ đoàn 146 Hải quân) cùng một nhóm anh em khoảng 20 người, được lệnh rời tàu HQ-604, dùng xuồng tiếp cận đảo Gạc Ma để bảo vệ lá cờ Tổ quốc.”
Thời điểm ấy đang vào tiết xuân, nhưng nước biển Trường Sa vẫn lạnh buốt. Trong làn sương sớm, những người lính trẻ chỉ kịp truyền tay nhau điếu thuốc để xua đi cái lạnh trước khi bước vào nhiệm vụ. “Khi lá cờ đỏ sao vàng được truyền đến tay anh Phương, anh vừa kịp cắm xuống bãi đá thì đối phương bất ngờ đổ bộ”, ông Lanh kể.
Trên bãi đá nhỏ giữa biển khơi, hai bên lập tức xảy ra giằng co quyết liệt. Những người lính Hải quân Việt Nam chỉ tay không hoặc chỉ có công cụ lao động vẫn kiên quyết giữ cờ. Từ tàu HQ-604, tiếng chỉ huy hô lớn: “Ai biết bơi thì bơi ngay vào đảo để hỗ trợ anh em!”
Không chần chừ, ông Lanh cùng nhiều chiến sĩ lập tức nhảy xuống biển, bơi vào bãi đá. Sóng biển dập dềnh, tiếng loa, tiếng hô và tiếng động cơ tàu vang lên giữa không gian căng thẳng. “Khi chúng tôi vừa bơi tới nơi thì đối phương nổ súng. Anh Trần Văn Phương trúng đạn. Tôi lao tới nắm lấy cán cờ từ tay anh, tay kia dùng xà beng chống trả”, ông kể.
Tham quan tại Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma
Nói đến đây, ông Lanh dừng lại khá lâu, đôi mắt đỏ hoe: Cho đến bây giờ, tôi vẫn không thể quên những lời nói cuối cùng của anh Trần Văn Phương trước lúc hy sinh trong buổi sáng hôm ấy. Anh Phương đã nói “Thà hy sinh chứ không chịu mất đảo. Hãy để máu của mình tô thắm lá cờ truyền thống Quân chủng Hải quân anh hùng”. Sau đó ít phút, tôi cũng bị một nhát lưỡi lê đâm từ phía sau, đồng thời trúng đạn vào vai và ngất đi...
Theo ông Lanh, câu nói của Anh hùng, Liệt sĩ Trần Văn Phương chính là “lời thề giữ đảo”, tiếp thêm ý chí, niềm tin để ông cùng đồng đội tiếp tục chiến đấu bảo vệ chủ quyền Tổ quốc…
Sau khi bị thương, ông Lanh được đồng đội đưa về đảo Sinh Tồn, rồi được trực thăng của Quân chủng Hải quân đưa về Bệnh viện Quân y 175 (TP Hồ Chí Minh) cấp cứu.
Do vết thương nặng, cánh tay phải của ông gần như bị liệt hoàn toàn. Năm 1989, các bác sĩ tại Bệnh viện 103 (Hà Nội) tiến hành phẫu thuật nối lại đoạn gân bị đứt. Dù ca phẫu thuật thành công, nhưng phải mất 4 năm sau cánh tay của ông mới dần hồi phục.
Cũng trong năm 1989, khi mới 23 tuổi, Nguyễn Văn Lanh vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Trận chiến bảo vệ chủ quyền tại các bãi đá Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao gây xúc động lớn trong dư luận Việt Nam và quốc tế. 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã anh dũng hy sinh, nhiều người mãi mãi nằm lại giữa lòng biển sâu.
Đã 38 năm trôi qua, sóng biển có thể xóa nhòa dấu tích của trận chiến năm ấy, nhưng không thể xóa đi ký ức bi tráng về những người lính đã ngã xuống vì chủ quyền biển đảo Tổ quốc. Và lời thề giữ đảo của người đồng đội năm xưa vẫn vang vọng, đau đáu trong trái tim và khối óc của Anh hùng Lực lượng vũ trang Nguyễn Văn Lanh và những người còn sống sót trở về…
Đình Sáng
(Còn nữa)
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về
bhqdt@baohaiquanvietnam.vn
