Kỷ niệm 109 năm Cách mạng Tháng Mười Nga (7/11/1917 - 7/11/2026), cán bộ, thủy thủ các kíp tàu ngầm Lữ đoàn 189 Hải quân lại bồi hồi nhớ về những năm tháng học tập, huấn luyện trên đất nước Nga tươi đẹp. Ở nơi ấy, giữa những mùa đông tuyết trắng và những đêm hè không tắt nắng, họ đã học cách làm chủ tàu ngầm Kilo 636 hiện đại. Và cũng ở nơi ấy, họ học cách yêu thương, trân trọng một dân tộc anh hùng, giàu nghĩa tình với đất nước, con người Việt Nam.
Đêm về trên quân cảng, khi con tàu đã cập bến an toàn sau những chuyến hải trình huấn luyện dài ngày trên biển. Một cơn mưa bất chợt giăng hạt xua đi cái oi bức còn sót lại của buổi chiều mảnh đất Cam Ranh đầy cát trắng.
Trong màn mưa, làn gió nhẹ mang theo chút se lạnh của mùa thu và vị mặn mòi của biển có nét tương đồng với những cơn gió buốt giá trên vịnh Phần Lan năm nào. Chính lúc ấy, nỗi nhớ nước Nga lại ùa về, nhẹ nhàng mà da diết.
★★★
Xanh Pêtécbua, thành phố bên dòng sông Nêva, là nơi chiến hạm Rạng Đông nổ phát súng mở đầu cuộc Cách mạng Tháng Mười năm 1917. Cuộc cách mạng ấy mở ra thời đại mới của loài người - thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới. Ánh sáng của nó đã soi đường cho lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh tìm thấy con đường cứu nước, con đường giải phóng cho một dân tộc bị áp bức, bóc lột.
Gần một thế kỷ sau, chính thành phố ấy trở thành “ngôi trường” đặc biệt của những người lính tàu ngầm Việt Nam. Nơi đây, các kíp tàu ngầm đã trải qua quá trình học tập, huấn luyện, từ lý thuyết trên giảng đường, thực hành trên mô hình đến những chuyến ra khơi thử nghiệm trên biển Bantích.
Với nhiều người, đó là lần đầu tiên xa Tổ quốc. Hành trang mang theo là nhiệm vụ Đảng, Quân đội giao phó và niềm tự hào được góp sức xây dựng lực lượng tàu ngầm cấp chiến dịch hiện đại đầu tiên của đất nước.
Ấn tượng đầu tiên của các thủy thủ về nước Nga là cái lạnh. Những ngày đông, nhiệt độ xuống dưới -20°C, mặt sông Nêva đóng băng, tuyết phủ trắng những mái vòm cổ kính. Với những chàng trai quen nắng gió nhiệt đới, đó là thử thách không hề nhỏ.
“Tuần đầu sang Nga, anh em chúng tôi chưa quen khí hậu, sáng nào bước ra khỏi phòng cũng thấy buốt đến tận xương. Nhưng chính cái lạnh ấy đã rèn cho chúng tôi tính kỷ luật và sự bền bỉ; một ý chí quyết tâm phải học tập, làm chủ bằng được vũ khí, trang bị kỹ thuật tàu ngầm hiện đại. Bây giờ giữa nắng nóng ở đơn vị, có hôm tôi lại thấy nhớ cái lạnh ấy, nhớ cảm giác lần đầu được chạm tay vào tuyết”, Trung tá Vũ Hải Quang, Chính trị viên, Kíp tàu ngầm số 7 chia sẻ.
Rồi mùa hè đến với những “đêm trắng” kỳ diệu, khi mặt trời gần như không lặn và thành phố sáng suốt đêm. Những cây cầu trên sông Nêva lần lượt mở nhịp cho tàu thuyền qua lại. Cung điện Mùa Đông, Quảng trường Cung điện, những đại lộ thẳng tắp hiện lên lung linh trong ánh hoàng hôn kéo dài như bất tận. Mùa thu nước Nga, những hàng bạch dương trút lá vàng rực rỡ trên các lối đi trong công viên.
“Lần đầu ngắm đêm trắng bên bờ sông Nêva, tôi cứ đứng lặng đi. Tôi hiểu vì sao người Nga yêu thành phố của mình đến thế, bởi mỗi con phố, mỗi tòa nhà đều được gìn giữ cẩn thận như giữ một phần lịch sử. Đến giờ, mỗi khi xem ảnh cũ, tôi vẫn nhớ tiếng chuông nhà thờ ngân vang buổi sớm, nhớ mùi bánh mì đen nóng hổi ở tiệm nhỏ gần ký túc xá”, Thiếu tá quân nhân chuyên nghiệp Phạm Trọng Nghiêm, Tiểu đội trưởng hầm tàu, Tàu 187 – Bà Rịa-Vũng Tàu nhớ lại.
Nếu thiên nhiên Nga để lại ấn tượng mạnh mẽ, thì con người Nga mới là điều đọng lại sâu sắc nhất. Các chuyên gia, giáo viên Nga phần lớn là những sĩ quan tàu ngầm giàu kinh nghiệm, có người đã gắn bó gần trọn cuộc đời với biển cả. Họ giảng dạy tận tình, tỉ mỉ, đòi hỏi học viên nắm chắc từng hệ thống, thuần thục từng thao tác.
Thầy tôi là một sĩ quan tàu ngầm đã nghỉ hưu, tóc bạc trắng nhưng vẫn say sưa đứng lớp. Thầy rất nghiêm, sai một bước trong quy trình khai thác trang bị là phải làm lại từ đầu. Thầy bảo: Dưới biển sâu không có chỗ cho sự sai sót. Câu nói ấy tôi mang theo suốt những năm làm nhiệm vụ. Nhiều năm rồi, tôi vẫn nhớ dáng thầy chậm rãi bước vào lớp, chiếc cặp da cũ kẹp bên mìnhChia sẻ của Thượng tá Phạm Văn Thuận, Thuyền trưởng Tàu 186 - Đà Nẵng
Ngoài giờ học, những người bạn Nga lại rất cởi mở, hiếu khách. Họ mời các học viên Việt Nam về nhà dùng bữa, cùng đón năm mới, cùng dự lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng (9/5 hằng năm). Những bát súp củ cải đỏ nóng hổi, những chiếc bánh nướng mẹ Nga tự tay làm đã sưởi ấm lòng người lính trẻ xa quê. Nhiều người lớn tuổi vẫn dành cho đất nước Việt Nam tình cảm đặc biệt, nhắc đến Bác Hồ, đến những năm tháng Liên Xô giúp đỡ nhân dân ta trong kháng chiến.
“Có lần đi tàu điện ngầm, một cụ bà nghe chúng tôi nói tiếng Việt liền hỏi chúng tôi đến từ đâu. Khi biết chúng tôi là người Việt Nam, bà nói giản dị mà chân thành: “Việt Nam - Hồ Chí Minh!”. Lúc ấy tôi thấy ấm lòng lạ thường giữa trời đông giá lạnh. Tình hữu nghị Việt - Nga không chỉ có trong sách vở, mà hiện hữu trong từng con người, từng hơi thở của cuộc sống”, Trung tá Lê Bá Trường, Trưởng ngành 5, Tàu 184 - Hải Phòng xúc động chia sẻ.
Ở Xanh Pêtécbua, lịch sử không nằm im trong bảo tàng. Chiến hạm Rạng Đông vẫn neo đậu bên bờ sông Nêva như một chứng nhân của đêm 7/11/1917. Đến thăm con tàu huyền thoại là hoạt động mà các thủy thủ tàu ngầm Việt Nam không bao giờ bỏ lỡ.
“Đứng trên boong chiến hạm Rạng Đông, nhìn khẩu pháo đã phát lệnh tấn công Cung điện Mùa Đông, tôi thấy những bài học lịch sử thời đi học bỗng trở nên sống động. Là người lính hải quân, tôi càng tự hào vì chính những người thủy thủ đã góp phần làm nên cuộc Cách mạng Tháng Mười vĩ đại làm thay đổi cả thế giới” - Thiếu tá quân nhân chuyên nghiệp Nguyễn Văn Năm, Nhân viên Sôna, Tàu 187 bày tỏ.
Thành phố này từng mang tên Lêningrát - tên của Lênin vĩ đại. Trong Chiến tranh vệ quốc, suốt gần 900 ngày đêm bị phát xít bao vây, hàng trăm nghìn người dân đã chết vì đói rét và bom đạn, nhưng thành phố không khuất phục. Các học viên tàu ngầm Việt Nam đã đến viếng nghĩa trang tưởng niệm những người hy sinh, đến “Con đường sống” đi qua hồ Lađôga trong những ngày bị bao vây.
Đặt bó hoa trước đài tưởng niệm, tôi đứng lặng hồi lâu. Tôi nghĩ đến nghĩa trang Trường Sơn, đài tưởng niệm Gạc Ma, đến những thế hệ cha anh đã nằm lại nơi biển đảo và trên khắp mọi miền Tổ quốc để chúng ta có được hòa bình hôm nay. Hai dân tộc Việt Nam và Nga đều đã phải trả giá rất đắt cho hòa bình, nên càng hiểu và quý trọng nhau hơn. Tôi tự nhủ, cách tốt nhất để tri ân những người đã khuất là cùng đồng đội làm chủ thật vững chắc tàu ngầm, giữ cho biển trời quê hương mãi bình yên.Thượng tá Lê Trung Hiếu, Chính trị viên Tàu 182 - Hà Nội chia sẻ khi nhớ lại chuyến thăm “Con đường sống” trong thời gian học tập tại Liên bang Nga.
Kết thúc khóa huấn luyện, các kíp tàu lần lượt về nước, đưa tàu ngầm vào đội hình sẵn sàng chiến đấu, từng bước làm chủ trang bị kỹ thuật, làm chủ lòng đại dương, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.
Hành trang họ mang về không chỉ là kiến thức, kỹ năng khai thác vũ khí, trang bị hiện đại, mà còn là bản lĩnh, tác phong kỷ luật và những ân tình sâu nặng với đất nước, con người Nga.
Thượng tá Phạm Văn Thuận, Thuyền trưởng Tàu ngầm 186 xúc động nhớ lại: “Ngày chia tay về nước, thầy ôm từng người chúng tôi và dặn hãy giữ gìn con tàu như giữ gìn chính mình. Đã nhiều năm trôi qua, từ người thủy thủ trẻ năm nào, nay tôi được giao trọng trách chỉ huy đơn vị, nhưng lời thầy dặn vẫn vẹn nguyên. Tôi vẫn nhớ những người bạn Nga, nhớ dòng Nêva lặng lẽ trôi. Mỗi lần tiễn các kíp tàu ra khơi làm nhiệm vụ, tôi lại kể cho cán bộ, thủy thủ trẻ nghe về những người thầy Nga tận tụy, về những ngày đầu gian khó xây dựng lực lượng tàu ngầm. Thế hệ chúng tôi đã được dạy dỗ, gửi gắm, nay có trách nhiệm trao lại cho lớp sau bản lĩnh, kỷ luật và tình yêu với con tàu. Đó là cách để không phụ công những người đã dạy dỗ mình, không phụ niềm tin của Tổ quốc, của Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân.”
Kỷ niệm Cách mạng Tháng Mười Nga năm nay, những người lính tàu ngầm Lữ đoàn 189 Hải quân càng thấm thía giá trị và sức sống bền vững của cuộc cách mạng. Đó cũng là dịp để mỗi cán bộ, chiến sĩ thêm vững tin vào mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân ta đã lựa chọn.
Trong trái tim những người lính tàu ngầm đã từng có thời gian sinh sống, học tập ở nước Nga, nỗi nhớ về tuyết trắng, về đêm trắng, về những người thầy, người bạn chân thành, vẫn vẹn nguyên. Từ dòng Nêva với bài học đầu tiên, cho đến Biển Đông hôm nay trong mỗi hải trình làm chủ biển sâu, tình hữu nghị Việt-Nga vẫn đang được vun đắp mỗi ngày.
Nội dung: Quang Hải
Đồ họa: Thảo My
Chia sẻ
thứ sáu, 06/11/2026 08:00
-637