MẠCH NGUỒN BẢN LĨNH TỪ CHIẾN THẮNG TRẬN ĐẦU

Đầu tháng 8/1964, trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt, đế quốc Mỹ dựng lên “Sự kiện Vịnh Bắc Bộ”, lấy cớ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc. Trên Vịnh Bắc Bộ, tàu khu trục Maddox cùng nhiều tàu chiến, máy bay hiện đại liên tục xâm phạm vùng biển Việt Nam.

Đối mặt với đối phương vượt trội cả về số lượng, hỏa lực và trang bị kỹ thuật, Bộ Tư lệnh Hải quân đã kịp thời nhận định đúng tình hình, quyết tâm bảo vệ chủ quyền biển đảo. Ba tàu phóng lôi số hiệu T-333, T-336 và T-339 của Phân đội 3, Tiểu đoàn 135 Hải quân được lệnh xuất kích.

Đó là cuộc đối đầu mà cán cân lực lượng nghiêng hẳn về phía đối phương. Một bên là những tàu phóng lôi chỉ vài chục tấn với hỏa lực hạn chế; bên kia là tàu khu trục hiện đại được không quân yểm trợ. Nhưng chính trong tương quan tưởng như không thể ấy, bản lĩnh của cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam được thử thách và tỏa sáng.

Hồi tưởng về thời khắc lịch sử ấy, cựu chiến binh Nguyễn Xuân Bột, nguyên Thuyền trưởng tàu T333, vẫn nhớ như in quyết định táo bạo của mình khi con tàu bước vào trận đánh. Trước đối thủ mạnh hơn nhiều lần, ông lệnh tăng tốc tối đa, chủ động áp sát, đưa tàu vào cự ly thuận lợi để phóng ngư lôi. Đó không chỉ là quyết định của người chỉ huy trên chiến trường, mà còn là biểu hiện sinh động của tinh thần dám đánh, biết đánh và quyết đánh thắng, trở thành dấu ấn tiêu biểu của trận đầu lịch sử.

Chiến thắng ngày 2/8 chưa phải là điểm kết thúc. Chỉ ba ngày sau, ngày 5/8/1964, không quân Mỹ huy động hàng chục lượt máy bay tiến công nhiều mục tiêu ở miền Bắc. Với thế trận phòng không ba thứ quân được chuẩn bị từ trước, trong đó có lực lượng Hải quân, quân và dân ta đã đồng loạt đánh trả quyết liệt, bắn rơi nhiều máy bay Mỹ, bắt sống phi công đầu tiên. Hai chiến thắng liên tiếp đã khẳng định ý chí, nghệ thuật quân sự và khả năng hiệp đồng chiến đấu của lực lượng vũ trang Việt Nam.

Nhìn lại sau hơn sáu thập kỷ, giá trị lớn nhất mà trận đầu đánh thắng để lại không chỉ nằm ở những con số về tàu chiến hay máy bay bị tiêu diệt. Điều còn lại sâu sắc chính là một mạch nguồn bản lĩnh – được hình thành từ sự chủ động nắm chắc tình hình, từ quyết tâm dám đối đầu với kẻ thù mạnh hơn. Mạch nguồn ấy đã trở thành nền tảng tinh thần, được truyền từ lớp cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến những người lính Hải quân hôm nay.

Đại tá Nguyễn Công Thắng, Phó Chủ nhiệm Chính trị Hải quân nhấn mạnh: "Chiến thắng trận đầu là mốc son trong lịch sử chiến đấu của Quân chủng Hải quân và cũng là cội nguồn bồi đắp bản lĩnh chính trị, ý chí quyết chiến, quyết thắng cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ. Phát huy giá trị truyền thống ấy, Quân chủng tiếp tục tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh vững vàng, làm chủ vũ khí, trang bị hiện đại, sẵn sàng nhận và hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo của Tổ quốc".

Nếu Chiến thắng trận đầu ngày 2 và 5/8/1964 khẳng định ý chí dám đánh, biết đánh và quyết đánh thắng của Hải quân nhân dân Việt Nam thì điều làm nên giá trị bền vững của chiến thắng ấy là những phẩm chất được hun đúc trong trận đánh năm xưa vẫn đang tiếp tục được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, trở thành nền tảng xây dựng sức mạnh chiến đấu của Quân chủng hôm nay.

Năm 1964, trước một đối phương có ưu thế tuyệt đối về trang bị và phương tiện kỹ thuật, thắng lợi của Hải quân Việt Nam không đến từ sự may mắn, mà bắt nguồn từ việc đánh giá đúng tình hình, nắm chắc đối tượng, chuẩn bị kỹ lưỡng và lựa chọn đúng thời cơ. Chính sự chủ động ấy đã giúp những con tàu nhỏ tạo nên bất ngờ trước đối phương vốn luôn tự tin vào sức mạnh vượt trội của mình.

Hơn sáu thập kỷ sau, tinh thần ấy vẫn hiện diện trong từng nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu của Hải quân nhân dân Việt Nam.

Ở Lữ đoàn 170 (Vùng 1 Hải quân), Lữ đoàn 171 (Vùng 2 Hải quân) và Lữ đoàn 172 (Vùng 3 Hải quân)… nơi kế thừa truyền thống của những người đi trước, mỗi phương án chiến đấu đều được luyện tập trong nhiều điều kiện khác nhau; mỗi kíp trực ra đa, mỗi ca quan sát trên đài chỉ huy đều được duy trì với yêu cầu cao nhất về tính chính xác và khả năng xử trí tình huống. Trên biển, không có chỗ cho sự bị động. Mỗi tín hiệu xuất hiện trên màn hình, mỗi mục tiêu lạ, mỗi thay đổi nhỏ về thời tiết hay hải văn đều có thể là những yếu tố quyết định đến thành công của một nhiệm vụ.

Quân chủng Hải quân luôn coi huấn luyện làm chủ vũ khí, trang bị hiện đại; nâng cao năng lực chỉ huy, hiệp đồng và xử trí tình huống trên biển là yêu cầu xuyên suốt. Bản lĩnh của người lính Hải quân hôm nay không chỉ được hình thành từ lòng dũng cảm, mà còn được xây dựng bằng tri thức, kỷ luật, khả năng làm chủ khoa học công nghệ và sự chuẩn bị kỹ lưỡng cho mọi tình huống có thể xảy ra.

Thượng tá Nguyễn Trường Giang, Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 172, Vùng 3 Hải quân khẳng định: “Trong huấn luyện, chúng tôi luôn giáo dục cán bộ, chiến sĩ nhận thức sâu sắc rằng, mỗi thao tác chính xác, mỗi phương án xử trí hiệu quả không chỉ phản ánh trình độ, bản lĩnh của người quân nhân hôm nay mà còn là sự tiếp nối truyền thống của các thế hệ cha anh đã được hun đúc bằng trí tuệ, mồ hôi và xương máu. Vì vậy, mỗi cán bộ, chiến sĩ phải không ngừng rèn luyện, làm chủ vũ khí trang bị, sẵn sàng xử trí thắng lợi mọi tình huống trên biển”.

Nếu tinh thần chủ động tạo nên lợi thế ngay từ đầu, thì bản lĩnh của con người mới là yếu tố quyết định thắng lợi.

Trong ký ức của cựu chiến binh Nguyễn Xuân Bột, thời khắc con tàu tăng tốc áp sát tàu khu trục Maddox vẫn luôn hiện hữu như mới hôm qua. Quyết định ấy không chỉ đòi hỏi lòng dũng cảm, mà còn là sự bình tĩnh, khả năng phán đoán chính xác và niềm tin tuyệt đối vào đồng đội. Giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, người chỉ huy đã lựa chọn tiến lên chứ không lùi lại.

Tinh thần ấy vẫn đang được tiếp nối trong lớp cán bộ, chiến sĩ Hải quân hôm nay.

Dù thực hiện nhiệm vụ trên những con tàu hiện đại, trên các Nhà giàn DK1, ở Trường Sa hay tại các đơn vị ven bờ, mỗi cán bộ, chiến sĩ đều hiểu rằng phía sau những trang bị ngày càng hiện đại vẫn luôn là yếu tố con người. Vũ khí có thể tạo nên sức mạnh, nhưng chỉ bản lĩnh, trí tuệ và ý chí của người làm chủ vũ khí mới quyết định hiệu quả chiến đấu.

Bởi vậy, trong xây dựng Quân chủng Hải quân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, việc xây dựng con người luôn được đặt ở vị trí trung tâm. Đó cũng chính là cách thế hệ hôm nay gìn giữ và bồi đắp mạch nguồn bản lĩnh được trao truyền từ trận đầu đánh thắng năm 1964.

Hôm nay, những con tàu hiện đại hơn, hệ thống trinh sát, ra đa, thông tin liên lạc ngày càng phát triển; nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền biển đảo cũng đặt ra những yêu cầu mới với Quân chủng Hải quân. Nhưng có một điều chưa bao giờ thay đổi: đó là bản lĩnh của người lính trước mỗi tình huống khó khăn, phức tạp, hiểm nguy trên biển.

Ngày đêm trên những con tàu làm nhiệm vụ nơi đầu sóng, tại các đảo thuộc quần đảo Trường Sa, trên các Nhà giàn DK1 hay ở các đơn vị ven biển, những ca trực vẫn nối tiếp nhau không ngơi nghỉ. Mỗi tín hiệu xuất hiện trên màn hình ra đa đều được theo dõi chặt chẽ; mỗi mục tiêu trên biển đều được quan sát, nhận dạng, xử trí đúng quy định, đúng đối sách; mỗi phương án chiến đấu vẫn được luyện tập với tinh thần nghiêm túc, khẩn trương như thể tình huống thực tế có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Không ít cán bộ, chiến sĩ hôm nay sinh ra khi đất nước đã hòa bình. Họ chưa từng trải qua chiến tranh, chưa từng đối mặt với bom đạn như lớp cha anh năm 1964. Nhưng trong hành trang bước vào quân ngũ, họ được tiếp nhận một tài sản vô giá mà các thế hệ đi trước để lại, đó là truyền thống "Chiến đấu anh dũng; mưu trí sáng tạo; làm chủ vùng biển; quyết chiến quyết thắng".

Truyền thống ấy không chỉ được nhắc lại trong những buổi giáo dục lịch sử hay những ngày kỷ niệm. Quan trọng hơn, nó được chuyển hóa thành hành động cụ thể. Đó là khi người chỉ huy bình tĩnh đưa ra quyết định trong điều kiện phức tạp; là khi kíp tàu phối hợp nhịp nhàng giữa sóng gió; là khi người lính trẻ kiên trì bám vị trí giữa đêm khuya, giữ vững từng hải lý chủ quyền của Tổ quốc.

Trung sĩ Đào Phúc Lộc, chiến sĩ Tàu 305, Hải đội 135, Lữ đoàn 170, Vùng 1 Hải quân chia sẻ: "Chúng tôi không phải sống trong những năm tháng chiến tranh, nhưng mỗi lần học truyền thống về Chiến thắng trận đầu, ai cũng hiểu rằng mình đang tiếp nhận một trách nhiệm. Giữ vững chủ quyền hôm nay là cách chúng tôi viết tiếp truyền thống của cha ông mình".

Sức mạnh của Hải quân nhân dân Việt Nam hôm nay được xây dựng từ nhiều yếu tố: nghệ thuật quân sự Việt Nam, sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước, quá trình hiện đại hóa lực lượng, hệ thống vũ khí, trang bị ngày càng tiên tiến… Nhưng trên tất cả, nhân tố quyết định vẫn là con người – những cán bộ, chiến sĩ luôn mang trong mình tinh thần chủ động, bản lĩnh, đoàn kết và ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền biển đảo bằng mọi giá.

62 năm đã đi qua kể từ trận đầu đánh thắng, nhưng mạch nguồn bản lĩnh được khơi mở từ mùa thu lịch sử năm ấy chưa bao giờ ngừng chảy. Nó hiện diện trong tiếng còi báo động giữa biển khơi, trong ánh mắt tập trung của người chiến sĩ trên màn hình ra đa, trong những con tàu kiên cường vượt sóng làm nhiệm vụ, trong niềm tin son sắt của lớp lớp cán bộ, chiến sĩ Hải quân đối với Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân.

Từ hai trận đánh ấy, truyền thống Chiến thắng trận đầu của Hải quân nhân dân Việt Nam được hình thành, trở thành niềm tự hào và là điểm tựa tinh thần cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ sau này.

Mỗi chuyến tàu rời quân cảng hôm nay không chỉ mang theo vũ khí, trang bị và nhiệm vụ được giao, mà còn mang theo một mạch nguồn tinh thần đã được hun đúc từ trận đầu đánh thắng năm 1964. Mạch nguồn ấy đang tiếp tục được viết bằng trách nhiệm, trí tuệ và bản lĩnh của những người lính Hải quân trên hành trình gìn giữ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc – hôm nay và mai sau.