GIỮ "MẠCH SỐNG" ĐIỆN SẠCH GIỮA TRÙNG KHƠI - Bài 1: Năng lượng sạch nơi đảo tiền tiêu

Khác với đất liền, quần đảo Trường Sa không có hệ thống điện lưới quốc gia kết nối trực tiếp. Nguồn điện phục vụ đời sống, công tác và các nhiệm vụ trên đảo chủ yếu dựa vào các hệ thống năng lượng sạch, trong đó nổi bật là năng lượng mặt trời và năng lượng gió, kết hợp với các nguồn phát điện dự phòng ở những nơi, những thời điểm cần thiết. Những năm trước, khi nguồn năng lượng sạch chưa được phát triển đồng bộ, máy phát điện chạy dầu là nguồn cung cấp chính, nhưng sản lượng điện thấp, chi phí nhiên liệu lớn và thời gian vận hành phải tính toán rất chặt chẽ.

Ông Phạm Thanh Liêm, Chủ tịch UBND đặc khu Trường Sa chia sẻ: Có hệ thống điện gió và điện mặt trời, nguồn điện trên các đảo được duy trì ổn định hơn, đời sống của quân và dân cũng cải thiện rõ rệt. Việc khai thác nguồn năng lượng sạch không chỉ góp phần giảm áp lực cho các hệ thống máy phát điện mà còn tạo điều kiện để quân và dân trên đảo sử dụng điện hiệu quả, phục vụ tốt hơn cho sinh hoạt, học tập, làm việc và các hoạt động bảo đảm đời sống. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, giúp cán bộ, chiến sĩ và nhân dân yên tâm công tác, lao động, sinh sống, gắn bó với đảo.

Sự thay đổi ấy cho thấy ý nghĩa của việc chủ động khai thác nguồn năng lượng tại chỗ. Trường Sa có lợi thế lớn về ánh nắng và sức gió. Những tấm pin mặt trời trên mái các công trình, những tua-bin gió giữa biển trời không chỉ bổ sung nguồn điện mà còn giúp giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống. Từ nhiều năm trước, các hệ thống năng lượng sạch đã được đầu tư tại Trường Sa. Đến nay, việc duy trì, cải tạo, nâng cấp các hệ thống này tiếp tục được quan tâm. Tuy nhiên, có nguồn điện sạch chưa đồng nghĩa với việc bài toán năng lượng được giải quyết hoàn toàn. Môi trường biển với độ ẩm cao, hơi muối, nắng gắt, gió mạnh và điều kiện bảo đảm kỹ thuật xa đất liền khiến thiết bị nhanh xuống cấp hơn so với trong đất liền. Các tấm pin mặt trời, tua-bin gió, hệ thống tích trữ điện, dây dẫn, thiết bị điều khiển... đều phải được theo dõi, bảo dưỡng thường xuyên.

Nếu nhìn từ đất liền, một chiếc bóng đèn bật thêm vài giờ hay một thiết bị hoạt động không tải có thể chỉ là một phần rất nhỏ trong tổng mức tiêu thụ điện. Nhưng ở Trường Sa, mỗi hành động sử dụng điện đều gắn với một nguồn lực phải được tạo ra, tích trữ, phân phối và bảo đảm bằng rất nhiều công sức. Vì thế, tiết kiệm năng lượng không phải là giảm sử dụng điện mà là sử dụng điện đúng lúc, đúng nhu cầu, đúng mục đích và hạn chế tối đa tổn thất.

Trung tá Trung tá Đỗ Văn Công, Phó Chỉ huy trưởng đảo Sinh Tồn khẳng định: Nguồn điện ở Trường Sa đặc biệt quan trọng nên quân và dân trên đảo luôn ý thức được việc tiết kiệm điện. Từ nhận thức ấy, cán bộ, chiến sĩ và người dân được quán triệt không sử dụng điện lãng phí, đồng thời triển khai các biện pháp tiết kiệm cụ thể. Tiết kiệm phải bắt đầu từ thói quen. Rời khỏi phòng thì tắt điện; không sử dụng thiết bị thì chủ động ngắt nguồn; tận dụng ánh sáng tự nhiên vào ban ngày; lựa chọn thiết bị có hiệu suất phù hợp; hạn chế để các thiết bị tiêu thụ điện hoạt động khi không cần thiết.

Ở môi trường biển đảo, bảo quản, bảo dưỡng trang thiết bị điện càng đặt ra yêu cầu cấp thiết bởi hơi muối có thể gây ăn mòn, ảnh hưởng đến các chi tiết kim loại, mối nối và nhiều thiết bị điện. Do vậy, trong quá trình sử dụng năng lượng tại Trường Sa, các cán bộ, chiến sĩ được giao vận hành phải thường xuyên học tập, bổ sung kiến thức để theo dõi tình trạng thiết bị, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và xử lý kịp thời.

Đối với nhân dân trên đảo, điện không chỉ là tiện nghi sinh hoạt mà còn là điều kiện để trẻ em học tập, để người dân tiếp nhận thông tin, để thực phẩm được bảo quản lâu hơn, để liên lạc với đất liền thuận tiện hơn và để cuộc sống giữa trùng khơi ngày càng ổn định. Chị Nguyễn Thị Châu Úc, người dân sinh sống trên đảo Song Tử Tây chia sẻ: Có điện ổn định, cuộc sống của người dân trên đảo thuận lợi hơn rất nhiều. Buổi tối, trẻ em có đủ ánh sáng để học tập, gia đình có thể sử dụng các thiết bị thiết yếu phục vụ sinh hoạt. Chúng tôi cũng ý thức rằng điện ở đảo không giống trong đất liền nên các thành viên trong gia đình luôn nhắc nhau sử dụng điện hợp lý, ưu tiên những nhu cầu thiết yếu, đồng thời bảo quản tốt các thiết bị. Mỗi việc làm nhỏ góp phần tiết kiệm năng lượng cũng là góp phần giữ cho nguồn điện trên đảo được sử dụng ổn định, hiệu quả và lâu dài.

Trong một không gian mà quân dân cùng sinh sống, công tác, học tập và lao động, ý thức tiết kiệm được hình thành đồng đều. Cán bộ, chiến sĩ thực hành tiết kiệm trong doanh trại; nhân dân tiết kiệm trong sinh hoạt gia đình; trường học, trạm y tế, cơ quan dân sự chủ động quản lý các thiết bị điện; các lực lượng phối hợp tuyên truyền, nhắc nhở nhau cùng thực hiện. Khi trách nhiệm ấy trở thành thói quen chung, tiết kiệm không còn là quy định mang tính hành chính mà trở thành nét văn hóa ứng xử với nguồn năng lượng.

Anh Quỳnh cho biết thêm, hiện nay 100 % các hộ dân trên đảo đều thay các bóng đèn sợi đốt, tiêu hao điện lớn bằng bóng đèn led để tiết giảm lượng điện tiêu thụ và tăng tuổi thọ của thiết bị, đem lại hiệu quả thiết thực. Cắt điện một số thời gian trong ngày, dành điện ưu tiên cho những trường hợp quan trọng và thực sự cần thiết. Tất cả cán bộ, chiến sĩ và các hộ dân luôn tự giác tắt các thiết bị điện khi không dùng, xem đó là ý thức tổ chức kỷ luật nghiêm minh…

Nhờ áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp tiết kiệm điện, mỗi năm đảo Trường Sa lớn tiết kiệm được gần 40% sản lượng điện tiêu thụ. Góp phần dự trữ nguồn năng lượng sạch trên các điểm đảo, đảm bảo phục vụ tốt đời sống, sinh hoạt, an ninh, quốc phòng. Nhìn rộng hơn: ý thức tiết kiệm điện của quân và dân trên quần đảo Trường Sa chính là điển hình cho nhân dân cả nước noi theo vì mục tiêu quốc gia không để thiếu điện phục vụ sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu khác. Góp phần nâng cao ý thức của cả cộng đồng vì sự phát triển bền vững của nguồn năng lượng.

Tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo ở Trường Sa rất tốt bởi số giờ nắng cao nên pin mặt trời là nguồn cung cấp chính. Tài nguyên gió cũng rất tốt nhưng theo mùa. Vào mùa gió, hoàn toàn có thể dựa vào nguồn năng lượng này để phát điện và tích trữ. Đó là những điều kiện thuận lợi để phát triển và đảm bảo nguồn năng lượng điện đáp ứng đủ nhu cầu cho phát triển kinh tế, dân sinh, đảm bảo môi trường biển ở huyện đảo Trường Sa. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của nước biển và hơi mặn từ biển, hệ thống cũng như các thiết bị điện sẽ rất chóng bị hao mòn, hư hỏng nên cần phải có yêu cầu cao trong việc quản lý vận hành cũng như bảo dưỡng.

Theo các chuyên gia, việc sử dụng nguồn năng lượng sạch hoàn toàn phù hợp với điều kiện tự nhiên trên đảo và đây cũng là nguồn năng lượng đầy tiềm năng. Tuy nhiên, ý thức tiết kiệm năng lượng vẫn được quán triệt đến mỗi cán bộ, chiến sĩ và người dân trên đảo. Sau một thời gian sử dụng, hầu hết hệ thống điện trên đảo đều hoạt động bình thường và hệ thống “năng lượng sạch” này cùng với nguồn máy phát dự phòng sẽ duy trì sự ổn định cao cho nguồn điện trên quần đảo. Những cánh quạt gió và tấm pin mặt trời nay đã trở thành biểu tượng của huyện đảo Trường Sa.

Nhìn từ những việc rất nhỏ ấy, câu chuyện năng lượng ở Trường Sa mang một ý nghĩa rộng hơn. Đó là biểu hiện của tinh thần tự lực, tự cường; của ý thức tổ chức, kỷ luật; của trách nhiệm với tài sản, trang bị và nguồn lực của Nhà nước; đồng thời phản ánh một cách ứng xử văn minh với môi trường và điều kiện tự nhiên.

Ở Trường Sa, tiết kiệm năng lượng vì thế không phải một phong trào nhất thời. Đó là một cách sống, một nền nếp công tác và trên hết là ý thức trách nhiệm với từng nguồn năng lượng giữa trùng khơi. Khi công nghệ được khai thác đúng hướng, thiết bị được bảo quản tốt và con người sử dụng năng lượng bằng tinh thần tiết kiệm, chủ động, mỗi nguồn điện được tạo ra sẽ mang lại giá trị lớn hơn. Từ những hành động tưởng chừng rất nhỏ hôm nay, hình thành một cách sử dụng năng lượng khoa học, an toàn và bền vững hơn cho Trường Sa ngày mai.