DẤU ẤN TÀU 016-QUANG TRUNG ĐẾN SYDNEY, AUSTRALIA - Bài 1: Chuyến hải trình đi vào lịch sử của Hải quân Việt Nam

Tàu khởi hành ngay từ những ngày đầu năm mới Bính Ngọ 2026. Lúc đó mọi người trên dải đất hình chữ S vẫn đang trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Theo kế hoạch đã được cấp trên phê duyệt, đúng 15 giờ ngày 21/2, sau 3 hồi còi chào cảng, chiến hạm 016-Quang Trung rời bến, rẽ sóng hướng về phương Nam chinh phục biển lớn.

Để chuyến đi đúng kế hoạch đã đề ra, Tàu 016-Quang Trung có sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt. Mặc dù vào cận ngày cận tết nhưng cấp ủy, chỉ huy tàu đã lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện, triển khai khẩn trương các công việc phục vụ chuyến công tác, bảo đảm có lệnh là tàu xuất phát được ngay. Với một chuyến đi biển dài ngày, sự chuẩn bị về vật chất hậu cần-kỹ thuật đòi hỏi phải hết sức cụ thể.

Thiếu tá Đặng Văn Độ, Thuyền trưởng Tàu 016-Quang Trung, Lữ đoàn 162, Vùng 4 cho biết: Ngay từ khi nhận được kế hoạch về việc đưa tàu và đoàn công tác đi tham gia Duyệt binh tàu hải quân quốc tế và Diễn tập hải quân đa phương Kakadu năm 2026 tại Sydney, Australia, chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ rất quan trọng và khó khăn, phức tạp. Trên cương vị là thuyền trưởng, tôi cũng đã trực tiếp chỉ đạo kiểm tra toàn diện công tác chuẩn bị trên tất cả các mặt công tác tham mưu, chính trị, hậu cần-kỹ thuật và lễ tân đối ngoại.

Thiếu tá Độ cũng cho biết thêm: Về công tác tham mưu, chúng tôi tập trung vào xây dựng các văn kiện, các kế hoạch cho thực hiện nhiệm vụ ở những khu vực biển khác nhau. Đặc biệt là khu vực biển lạ mà chúng ta chưa từng đi qua trước đây. Tàu còn tổ chức huấn luyện bổ sung về đặc điểm luồng lạch, khí tượng thủy văn, việc quan sát nhận dạng mục tiêu tránh va trên biển, các bảng bố trí chiến đấu, quy định công tác bảo đảm an ninh, an toàn, giữ bí mật quân sự và quy định trong thời gian hoạt động ở nước ngoài (đặc điểm về chính trị, văn hoá, truyền thống, pháp luật của nước sở tại…).

Trước chuyến đi, Chuẩn Đô đốc Nguyễn Anh Tuấn, Tư lệnh Vùng 4 đã kiểm tra mọi mặt, giao nhiệm vụ cụ thể cho Tàu 016. Thượng tá Bùi Xuân Bình, Chính ủy Vùng 4 thăm, động viên, gặp gỡ cán bộ chính trị của tàu và đoàn công tác; kiểm tra, hướng dẫn hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, tạo điểm nhấn trong chuyến đi đối ngoại. Sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của thủ trưởng Vùng 4 đã góp phần không nhỏ vào thành công chuyến công tác.

Được biết, Tàu 016 trong quá trình chuẩn bị còn thành lập các tổ thợ lặn, đưa sang Lữ đoàn 189 Hải quân để tập huấn về sử dụng trang thiết bị, sẵn sàng xử trí các tình huống khi tàu cơ động trên các vùng biển. Các tổ, kíp có người phụ trách, bảo đảm điều hành công việc khoa học, chặt chẽ và hiệu quả.

Về công tác bảo đảm hậu cần-kỹ thuật, đây là một trong những nội dung khó khăn, phức tạp trong điều kiện tàu hoạt động dài ngày trên biển. Ban chỉ huy tàu đã tổ chức kiểm tra, bảo quản, bảo dưỡng trang bị kỹ thuật tàu thuyền, kịp thời khắc phục các hỏng hóc, bảo đảm trang bị hoạt động tốt nhất. Tàu cũng dự trù đầy đủ số lượng vật tư, các trang thiết bị dự phòng, dự kiến các tình huống sự cố có thể xảy ra và các phương án, biện pháp khắc phục; tổ chức sơn sửa, bảo quản, sắp xếp trang bị theo đúng tiêu chí tàu “chính quy, mẫu mực”.

Ngoài lực lượng biên chế của tàu, quân số tăng cường cũng được chỉ huy Tàu 016 tổ chức huấn luyện bổ sung như thành viên kíp tàu. Hoạt động công tác đảng, công tác chính trị do Chính trị viên tàu phụ trách, bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm. Các tổ chức đảng trên tàu ra nghị quyết chuyên đề lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ; tổ chức phát động thi đua cao điểm, rà soát chất lượng chính trị, nắm tình hình tư tưởng bộ đội. 100% quân số tham gia đều an tâm tư tưởng, có chất lượng chính trị tốt và viết cam kết thực hiện nghiêm quy định bảo vệ bí mật Nhà nước, Quân đội.

Trên hải trình đến Australia tham dự Lễ duyệt binh tàu quốc tế và Diễn tập hải quân đa phương, đúng 10 giờ 00 ngày 26/2/2026, Tàu 016-Quang Trung đã vượt qua đường xích đạo. Nghi thức qua đường xích đạo được tổ chức trên sân boong trực thăng của tàu.

Trong lịch sử của ngành hàng hải quốc tế, kỷ niệm đi qua đường xích đạo là một dấu ấn có ý nghĩa đặc biệt đối với cuộc đời của mỗi thủy thủ. Từ thời xa xưa, các đội tàu thám hiểm, tàu buôn khi đi qua đường xích đạo thường tổ chức các nghi lễ mang tính tâm linh để thể hiện sự tôn kính, sùng bái đối với vị thần biển Neptune - một vị thần cai quản đại dương trong thần thoại Hy Lạp.

Nghi lễ này có nguồn gốc lâu đời trong hải quân và ngành hàng hải thế giới, gắn với quan niệm biểu trưng về việc được thần biển công nhận là thủy thủ thực thụ sau khi lần đầu vượt qua xích đạo. Việc tổ chức nghi lễ cho thấy sự hội nhập, tôn trọng thông lệ và bản sắc chung của cộng đồng hàng hải quốc tế.

Ngày nay, những nghi lễ cổ xưa đó đã bị mai một và không còn giữ được tính nguyên bản. Song, khi tàu thuyền đi qua đường xích đạo, các thủy thủ viễn dương vẫn coi đó là một sự kiện quan trọng và thường tổ chức các hoạt động ghi nhớ, văn hóa vui vẻ, cảm ơn vị thần biển Neptune đã ban cho thủy thủ sức mạnh và lòng dũng cảm để vượt qua gian nguy, thử thách, cầu mong ngài bảo hộ cho chuyến hải trình sóng yên biển lặng, thuận buồm xuôi gió, mọi việc hanh thông.

Phát biểu tại buổi lễ qua đường xích đạo, Đại tá Nguyễn Minh Lành, Phó Tham mưu trưởng Vùng 4 Hải quân, Trưởng đoàn công tác nhấn mạnh: Đường xích đạo không chỉ là đường vĩ tuyến trên bản đồ, mà còn là “linh hồn” của hành tinh xanh. Xích đạo giúp cân bằng khí hậu, duy trì sự sống và tạo nên những vùng sinh thái đa dạng bậc nhất thế giới. Đường xích đạo không chỉ là khái niệm khoa học mà còn là minh chứng cho sự kết nối giữa con người với Trái đất-nơi mọi sự sống được bắt đầu và duy trì.

Việt Nam không nằm trên đường xích đạo. Đất nước ta nằm chủ yếu ở vùng nhiệt đới, lãnh thổ đều nằm ở phía bắc đường xích đạo. Chính vì vậy, khí hậu của Việt Nam mang tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm, có sự phân hóa và thay đổi rõ rệt giữa các mùa.

“Đối với lực lượng hải quân, nghi lễ còn thể hiện niềm tự hào nghề nghiệp và bản sắc của người lính biển. Việc vượt qua xích đạo và tham gia nghi lễ truyền thống đánh dấu cột mốc quan trọng, thể hiện sự dũng cảm và là phần thưởng tinh thần, đồng thời khẳng định năng lực làm chủ tàu, làm chủ vùng biển xa, góp phần giáo dục tinh thần yêu biển, gắn bó với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia trên biển”-Trưởng đoàn công tác trên Tàu-016 khẳng định.

Thay mặt đoàn công tác, Đại tá Nguyễn Minh Lành chúc mừng toàn thể cán bộ, chiến sĩ Tàu 016-Quang Trung và các lực lượng tham gia chuyến hải trình lịch sử đã chính thức vượt qua đường xích đạo, một kỷ niệm đáng nhớ, đánh dấu cột mốc quan trọng trong đời quân ngũ và nghề đi biển của mỗi thủy thủ.

Trên hải trình đi và về, Tàu 016-Quang Trung và đoàn công tác Hải quân nhân dân Việt Nam đi qua eo biển Torres (Torres Strait). Đây là một địa điểm để lại rất nhiều dấu ấn đặc biệt đối với thành viên đoàn công tác và sĩ quan, thủy thủ Tàu 016.

Eo biển Torres nằm ở phía Bắc Australia, giữa bang Queensland (bán đảo Cape York) của Australia ở phía Nam và tỉnh Tây của Papua New Guinea ở phía Bắc. Theo số liệu từ Cơ quan an toàn Hàng hải Australia, điểm hẹp nhất của eo biển chỉ khoảng 150km. Đây là tuyến đường thủy chiến lược nối liền Biển San hô (Coral Sea) ở phía Đông với biển Arafura và vịnh Carpentaria ở phía Tây.

Đây cũng là một trong những tuyến hàng hải chính của Australia với khoảng 3.000-3.500 tàu lớn đi qua mỗi năm. Tuy nhiên, việc điều hướng rất khó khăn do có hàng ngàn rạn san hô, đảo nhỏ và mực nước khá nông (chỉ từ 7-15 m).

Quần đảo eo biển Torres có khoảng gần 280 hòn đảo nằm trong vùng nước này, trong đó có 17 đảo có người sinh sống thường xuyên. Các đảo được đánh theo số thứ của các ngày trong tuần. Trung tâm hành chính chính là đảo Thứ Năm (Thursday Island).

Eo biển được đặt theo tên của nhà hàng hải người Tây Ban Nha Luis Vaez de Torres, người đã đi qua khu vực này vào năm 1606. Do địa hình phức tạp, Australia đã quy định bắt buộc phải có hoa tiêu dẫn đường đối với các tàu lớn khi đi qua eo biển này, nhằm bảo vệ hệ sinh thái rạn san hô, bao gồm cả rạn san hô Great Barrier ở phía Nam.

Thủy văn tại eo biển có nét đặc biệt với tàu thuyền do sự giao thoa giữa hai hệ thống đại dương khác nhau. Có sự khác biệt đáng kể về mực nước thủy triều giữa Biển San hô (Thái Bình Dương) ở phía Đông và Biển Arafura (Ấn Độ Dương) ở phía Tây. Do sự chênh lệch này, dòng chảy khi thủy triều lên xuống qua các khe hẹp giữa các đảo và rạn san hô có thể đạt tốc độ rất cao (lên đến 8 hải lý/giờ). Điều này tạo ra các xoáy nước và dòng chảy xiết nguy hiểm.

Theo tín hiệu đã hiệp đồng, canô chở hoa tiêu cập mạn phải tàu đưa nhân viên hoa tiêu lên tàu một cách nhanh chóng. Anh Darek Kalaf, 40 tuổi, người gốc Ucraina đã sinh sống ở Austrailia gần 10 năm, có 3 năm làm hoa tiêu ở eo biển Torres khi lên tàu khá vui vẻ. Anh bày tỏ ấn tượng về chiến hạm của Hải quân nhân dân Việt Nam. Khi hướng dẫn cho tàu qua eo, anh trao đổi với sĩ quan, thủy thủ Tàu 016-Quang Trung cả bằng tiếng Anh và tiếng Nga. Anh Darek Kalaf chia sẻ: Sĩ quan, thủy thủ Tàu 016 điều khiển tàu rất chuyên nghiệp, thông thạo ngoại ngữ, nắm thông tin về mục tiêu địa văn và trên biển rất chắc.

Qua một hải trình dài từ cảng Căn cứ HMAS Cairns (Hải quân Hoàng gia Australia) về đến khu vực eo biển Torres là khu biển rộng, bốn bề mênh mông biển nước, thi thoảng có những cánh chim hải âu chao liệng trên mặt biển. Đến eo biển Torres thì khác hẳn, có các dãy núi san sát nhau. Khi màn đêm buông xuống, nhìn từ boong tàu, ánh đèn ở các cộng đồng dân cư trên đảo lấp lánh trên các sườn núi, thi thoảng có chớp đèn của các trạm hải đăng… trông như một “dải ngân hà” thứ hai.

Trên buồng hành trình Tàu 016 cũng bận rộn hơn thường ngày. Kíp trực quan sát mạn trái, mạn phải của tàu liên tục báo cáo về đài chỉ huy góc mạn, cự ly, tính chất, nhận định về mục tiêu để kíp chỉ huy tàu xử trí, điều động tàu hợp lý.

Thượng úy Nguyễn Đức Hòa, Trợ lý Văn phòng, Bộ Tư lệnh Vùng 4 Hải quân chia sẻ: Eo Torres thật đẹp, giữa hai biển lớn có eo biển như cầu nỗi giữa hai vùng của nước Australia. Tôi nhờ đồng đội chụp mấy tấm hình làm kỷ niệm, có mạng Internet tôi đã kịp gửi cho người nhà và bạn bè ai cũng khen về cảnh đẹp của biển. Tấm hình là minh chứng thể hiện tôi đã đi qua eo biển này.

Người viết bài này khi đi qua eo biển, trên tay cầm chiếc điện thoại sau thời gian “ngủ dài” do không có Internet, khi đến eo biển này mới bắt được sóng. Tôi liền nhận được tin nhắn của một đồng nghiệp ở Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều năm đi biển. Tôi gửi tấm ảnh lúc hoàng hôn qua eo biển Torres ngay cho bạn và nhận được rất nhiều like cùng lời khen ngợi tàu qua đó được ví như "đi trên dây" vì rạn san hô dưới biển tuyệt đẹp.