Kinh tế số tại Cát Lái: Từ chen chúc thủ tục đến ‘bộ não’ thông minh

Kiểm tra công tác chuyển đổi số tại Trung tâm điều hành sản xuất cảng Tân cảng Cát Lái. Ảnh: TTV

Sự tĩnh lặng trong mùa cao điểm

Những ngày này, không khí tại Tân Cảng Cát Lái (TP. Hồ Chí Minh) mang đậm hơi thở hối hả của những ngày giáp Tết Ất Tỵ 2025. Từ bờ sông Sài Gòn nhìn vào, những con tàu hàng nghìn tấn liên tục cập bến, cần cẩu vươn mình bốc dỡ những container đầy ắp hàng hóa phục vụ thị trường Tết. Thông thường, đây là thời điểm "căng thẳng" nhất của ngành logistics với lượng hàng hóa tăng từ 20-30% so với ngày thường.

Tuy nhiên, trái ngược với sự nhộn nhịp ngoài bãi cảng, khu vực làm thủ tục hành chính lại vắng vẻ đến ngỡ ngàng. Không còn cảnh tài xế, nhân viên xuất nhập khẩu chen chúc xếp hàng, cầm trên tay xấp hồ sơ dày cộm chờ đóng dấu. Sự "tĩnh lặng" này chính là minh chứng rõ nét nhất cho cuộc cách mạng số mà TCSG đã kiên trì thực hiện.

Anh Trần Văn Hùng, đại diện một doanh nghiệp logistics tại Đồng Nai chia sẻ: "Trước đây, mỗi lần làm thủ tục nhận hàng, tôi phải mất cả buổi sáng, di chuyển đi lại, chờ đợi rất mệt mỏi. Nhưng từ khi Tân Cảng áp dụng hệ thống ePort và lệnh giao hàng điện tử (eDO), tôi có thể ngồi ngay tại văn phòng công ty để khai báo, thanh toán và nhận lệnh. Mọi thứ chỉ mất vài phút. Kinh tế số với chúng tôi đơn giản là tiết kiệm được xăng xe, thời gian và chi phí nhân sự".

"Bộ não số" điều hành cảng biển

Để vận hành một "siêu cảng" với hàng triệu container ra vào mỗi năm, sức người là không đủ. TCSG đã xây dựng một "bộ não số" dựa trên nền tảng công nghệ hiện đại.

Cảng Quốc tế Tân cảng-Cái Mép chào mừng chuyến tàu đầu tiên thuộc tuyến dịch vụ ZSL/PELICAN

Sáng 8/2, tại thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Cảng Quốc tế Tân cảng - Cái Mép (TCIT) đã diễn ra lễ đón chuyến tàu đầu tiên mang tên NINGBO thuộc tuyến...

Tại Trung tâm Điều độ cảng, anh Nguyễn Song Huy thao tác thoăn thoắt trên hệ thống quản lý dữ liệu tập trung (TOPX). Anh cho biết, trước đây việc tìm kiếm một container cụ thể trong "rừng" container xếp chồng lên nhau như tìm kim đáy bể. Nhưng nay, nhờ hệ thống định vị GPS và quản lý thời gian thực, vị trí của từng container được hiển thị chính xác tuyệt đối. Lệnh điều xe, nâng hạ được truyền tải trực tiếp đến máy tính bảng trên xe nâng và cẩu khung, loại bỏ hoàn toàn việc giao tiếp qua bộ đàm hay giấy tờ thủ công.

Đặc biệt, sự xuất hiện của Trợ lý ảo Pi ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đã nâng tầm dịch vụ khách hàng. Pi có khả năng xử lý ngôn ngữ tự nhiên, hỗ trợ khách hàng qua 25 kịch bản và hơn 4.500 câu mẫu trên các nền tảng ePort, Fanpage, Zalo. Việc giải đáp thắc mắc, tra cứu thông tin tàu, lịch trình container được thực hiện tự động 24/7, giúp giảm tải áp lực cho nhân viên tổng đài và tăng độ hài lòng của khách hàng.

Tại cảng Tân Cảng Cái Mép - Thị Vải, hệ thống cổng thông minh (Smart Gate) cũng tạo ra bước đột phá khi rút ngắn thời gian nhận diện container và kiểm tra chứng từ từ 5-10 phút xuống chỉ còn 10-15 giây. Công nghệ nhận dạng ký tự quang học (OCR) giúp camera "đọc" số container và biển số xe ngay khi xe đang di chuyển, giúp dòng chảy hàng hóa được lưu thông liên tục.

Những con số biết nói về hiệu quả kinh tế

Chuyển đổi số tại TCSG không phải là trào lưu, mà là đòn bẩy kinh tế thực thụ. Theo Thượng tá Bùi Hải Quân, Trưởng phòng Công nghệ thông tin TCSG, công nghệ đã giúp giảm 50% thời gian tàu nằm bến, rút ngắn 3/4 thời gian giao nhận hàng hóa. Tại Cát Lái, hệ thống eDO xử lý hơn 15.000 lệnh mỗi ngày, tiết kiệm 80% thời gian giao dịch.

Hiệu quả kinh tế số còn được thể hiện qua việc cắt giảm chi phí vận hành. Việc số hóa chứng từ giúp tiết kiệm hàng trăm tấn giấy mỗi năm, vừa giảm chi phí văn phòng phẩm vừa bảo vệ môi trường. Nhân sự tại khu vực thủ tục giảm 2/3, cho phép đơn vị tái cơ cấu lao động sang các bộ phận trực tiếp sản xuất, đồng thời tăng năng lực phục vụ lên 50%.

Kết quả sản xuất kinh doanh năm 2024 là minh chứng hùng hồn nhất: Doanh thu tăng 15,6%, lợi nhuận tăng 32,5%, và năng suất lao động tăng 23,39%. Thượng tá Nguyễn Phương Nam, Phó Tổng giám đốc TCSG khẳng định, chính việc ứng dụng công nghệ đã giúp đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị, đảm bảo đời sống người lao động với thu nhập bình quân tăng 10,85%.

Những thành quả này khẳng định TCSG không chỉ là "cánh chim đầu đàn" của ngành cảng biển Việt Nam mà còn là hình mẫu tiêu biểu trong xây dựng và phát triển kinh tế số của Bộ Quốc phòng, góp phần hiện đại hóa quân đội và phát triển đất nước.

Trần Hùng